Nieprzyjaciel

Michael Crummey po raz kolejny udowadnia, że jest mistrzem literackiej narracji, która łączy surowość natury z głębią ludzkich emocji. „Nieprzyjaciel” to powieść, która nie tyle opowiada historię, co ją przeżywa – z każdą stroną wciąga czytelnika w świat pełen napięcia, moralnych dylematów i egzystencjalnych pytań.

“Nieprzyjaciel" to historia, społeczności miasteczka Mockbeggar, ulokowanego na północnym wybrzeżu Nowej Fundlandii, oraz dwóch zwaśnionych właścicieli firm handlowych. Michael Crummey z niezwykłą starannością kreśli portrety bohaterów, głównie Wdowy Caines oraz Abe’a, których losy splatają się w brutalnym, ale pięknym świecie. Treść nie jest obszerna, ale jest napisana pięknym językiem – każde słowo wydaje się być na swoim miejscu, niosąc emocje oraz znaczenie. Michael Crummey zmusza do refleksji nad tym, co czyni nas ludźmi w obliczu cierpienia, wojny i samotności. Osobiście ciężko mi się czytało “Nieprzyjaciela”, ponieważ był dla mnie bardzo emocjonalny. Każdy fragment był bardzo ważny, a bohaterowie niesamowicie intrygujący.

To książka, która zostanie ze mną na długo – nie tylko ze względu na fabułę, ale przede wszystkim dzięki atmosferze i uniwersalnym pytaniom, jakie stawia. „Nieprzyjaciel” to literatura obyczajowa z wątkiem rodzinnym. Surowa, piękna poruszająca - taka jest ta powieść. Uważam, że każdy chociaż raz w życiu powinien ją przeczytać.

“Nieprzyjaciel” Michael’a Crummey’a został wyróżniony Dublin Literary Award w 2025 roku. W Polsce ukazał się nakładem wydawnictwa Świat Książki.

Kalina, księgarka, Bydgoszcz, Zielone Arkady

„Nieprzyjaciel” Michaela Crummeya to proza przepełniona mrokiem, tajemnicami i obezwładniającym zimnym klimatem. Proza, która na długo pozostaje w pamięci. Nie jest to lekka literatura, a niektóre sceny przyprawiają o gęsią skórkę. Jednak właśnie mrok bijący z kartek tej powieści jest fascynujący i powoduje, że nie można oderwać się od tej książki i zawartej w niej historii.



„Nieprzyjaciel” opowiada o konflikcie między rodzeństwem. Motyw znany w literaturze na przestrzeni lat, który przytoczony w tej książce nabiera nowych znaczeń. Historia tej powieści dzieje się w małym miasteczku na północnym wybrzeżu Nowej Funlandii, gdzie mieszkańcy dzielą się na dwa obozy. Abe Strapp w swoich sidłach ma połowę miasteczka, natomiast drudzy są sprzymierzeńcami Wdowy Caines. Rodzeństwo szczerze się nienawidzi i jedno marzy o upadku tego drugiego. Abe zdobył wszystko co ma, za sprawą spadku po ojcu. Natomiast Wdowa Caines zdobyła pozycję sprytem i swoim umysłem. Jako kobieta nigdy nie mogłaby odziedziczyć rodzinnej firmy, nad czym bardzo ubolewała. Polityczne i życiowe rozgrywki między tą dwójką mają wpływ na całe miasteczko i mieszkańców. Rodzeństwo nigdy nie odpuści, ponieważ nienawiść pożera ich dusze.



Intryga, mrok i świetnie skonstruowane postaci to coś, co wyróżnia prozę Crummeya. Koło tej książki nie można przejść obojętnie, ponieważ literatura piękna ma za zadanie poruszać, intrygować i wzbudzać emocje. Crummey właśnie to uczynił w „Nieprzyjacielu”.



Karolina, księgarka, Wrocław, Wroclavia

Michael Crummey znów zachwyca! „Nieprzyjaciel" to niezwykle szczera i niepokojąco prawdziwa opowieść o tych, o których zapomniał świat. Autor zabiera nas w mroczną podróż po XIX-wiecznej Nowej Fundlandii, tworząc dzieło, które literacko stoi na absolutnie najwyższym poziomie.



Bez uprzedzenia zostajemy „wrzuceni" w sam środek emocjonującej i trudnej historii, gdzie dopiero na kolejnych kartach odsłaniają się kulisy oglądanej sceny, polityczne niuanse i bezlitosne rozgrywki. Crummey ujawnia najgorsze ludzkie cechy i bezlitośnie odkrywa motywy, jakie kierują bohaterami. Wystarczyły dosłownie trzy strony, by książka stała się dla mnie niemożliwa do odłożenia, pomimo tego, że sam klimat powieści jest niezwykle surowy, a nawet brutalny. Odrażające aspekty życia ukazane są nie po to by epatować przemocą, lecz by w pełni pokazać problemy ówczesnej surowej rzeczywistości.



Pomimo tego, że trudno doszukać się jednoznacznie pozytywnej postaci, a poczucie beznadziei dość często towarzyszy lekturze, to „Nieprzyjaciel" jest uczciwym obrazem historii, Crummey nie upiększa niepotrzebnie przeszłości, nie stara się zaczarować rzeczywistości po to, by łatwiej się z nią skonfrontować. Nie jest łatwo zmierzyć się z „Nieprzyjacielem", sprawdź, czy Ty wyjdziesz z tej walki zwycięsko.



Ania, księgarka, Toruń Plaza

Można wiele dobrego napisać o „Nieprzyjacielu” Michaele Crummey’a. Że autor stworzył sugestywny świat przedstawiony, w którym surowy klimat mocno oddziałuje na postępowanie bohaterów. Że nie mamy tu prostego podziału na dobrych i złych. W większości co najwyżej są tacy, którzy nie zostali jeszcze dostatecznie skażeni przez życie, by uznać ich za nikczemnych.



Ja jednak chciałabym skupić się na tym, co mnie osobiście najbardziej tu poruszyło. Chodzi mi o postać Wdowy, która została tak świetnie poprowadzona przez autora, że czytelnik praktycznie do samego końca nie jest w stanie ocenić jej postępowania.



„Nieprzyjaciel” w tym kontekście jest więc opowieścią o trudnej emancypacji. O prawie kobiety do tego, by być kimś więcej niż żoną i matką. I oczywiście o tym, że świat robi wszystko, aby ta droga była jak najbardziej kamienista. Wdowa to kobieta inteligentna, przedsiębiorcza, ale i niemająca oporów przed czynami moralnie niejednoznacznymi.



Paradoksalnie, by realizować swoje cele, musi zachowywać się jak mężczyzna.

W opozycji do niej stoi jej brat – Abe. Niezbyt inteligentny, porywczy, ale to on odziedziczył ojcowską firmę. Autor przeciwstawia te dwie siły: ślepego hedonizmu i rozpasania wobec zimnej kalkulacji praktykowanej przez Wdowę. Starcie to, burzliwe i niepokojące, musi być zapowiedzią tragedii.



Do samego końca nie wiemy kto jest prawdziwym nieprzyjacielem. Jednak u Crummey’a nic nie jest oczywiste. Trzeba tę książkę przeczytać i samemu wyrobić sobie zdanie.



Joanna, Księgarz, Galeria Rzeszów

W małej rybackiej osadzie Mockbeggar czai się wróg. Siedzi ukryty w domach, ludzkich umysłach, uprzedzeniach i żądzy władzy.

Historia zatargu, który rozwija się między bratem a siostrą, jest fascynująca. Początkowo wygląda jak przepychanka między dorosłymi, którzy chcą postawić na swoim (i jednocześnie sprawić, by przeciwnik zawył), z czasem eskaluje tak, że przestaje być problemem tylko tej dwójki. Mieszkańcy osady mimowolnie stają się świadkami, a wręcz uczestnikami szekspirowsko rozpisanego konfliktu.



Nie byłoby jednak tej historii gdyby nie świetnie nakreślone postaci. Surowość klimatu, w którym mieszkają bohaterowie, sprawia, że i oni są surowi, niektórzy wręcz nieokrzesani. Abe jest prymitywny w swej złośliwości wobec innych ludzi. Jego siostra zaś też ma swoje za uszami, jednak różnica jest taka, że jest bardziej zdeterminowana, zawzięcie się kształciła, wzbudza też większą sympatię. Ją chętnie ugościlibyście u siebie na obiedzie nawet jeśli nie wzbudzi waszego zaufania. Abe’a nie wpuścilibyście nawet za płot.



W tym wszystkim jest jeszcze Woźny – kwintesencja naiwności i podejmowania złych decyzji. Chyba najbardziej frustrująca postać w tej historii. Jego sposób myślenia i działania nie raz sprawił, że narastał we mnie gniew. Podkreślę jednak – jest to znakomicie napisana postać.



Powieść wspaniale się rozwija niespiesznym tempem aż do satysfakcjonującego finału. Po jego przeczytaniu można dojść tylko do jednego wniosku – ta historia mogła się tylko tak skończyć.



Polecam, bo czuć w tej powieści zimno Nowej Funlandii, a sprawnie nakreślone realia czasów, które już minęły, zagęszczają atmosferę. Jako czytelniczka nie raz czułam bezsilność wobec tego, co się działo. Bierne obserwowanie sytuacji wprawiło mnie w dyskomfort. Crummey dobrze to napisał. Ma lekkie pióro, dzięki czemu ciężar opowieści stał się mniej zauważalny, ale impakt pozostał ten sam.





Agnieszka, księgarka, Wrocław Pasaż Grunwaldzki