Trzy życia Ireny Gelblum

Życiorys, nie życiorys, biografia, opowieść o interesującej kobiecie. Po przeczytaniu książki staram się przede wszystkim skupić na bohaterce, na jej wyborach, staram się ją zrozumieć. Dzisiejszy świat jest inny, wszechobecne „parcie na szkło”, celebryci znani z tego, że są znani, ktoś ma oryginalną fryzurę, ktoś ładny biust i już mamy „gwiazdę”, autorytet wiedzący wszystko. Tamto życie wbyło inne, były w nim strach, ból, śmierć czająca się za rogiem. Bohaterka, czasy bohaterów? W pełni zgadzam się z wypowiedzią Mariana Turskiego: „Szafować życiem”. Pan Turski precyzyjnie wyjaśnił postawę Powstańców w Getcie warszawskim. Podobnie można określić Powstańców warszawskich, gdy straciło się wszystko, zostaje godna śmierć. Irena straciła dawne bezpiecznie życie, straciła rodzinę, przyjaciół.

Jak długo można przy każdej rocznicy Powstania w Getcie wracać do tych wspomnień, pytają Ci, którzy przeżyli „No, niech mi pan powie, ile mi zostało? Ja chcę już myśleć o tym, co jest, żyć teraz, a nie ciągle wracać pamięcią wstecz do tych kilku lat, które w kontekście całego mojego życia są niewielkim fragmentem”, mówi Kazik, jeden z rozmówców autora, Remigiusza Grzeli. Dziś to, z czym borykała się Irena i jej rówieśnicy nazwalibyśmy PTSD. Wtedy nikt tego nie rozumiał, Irena i jej podobni zmagali się z traumą i demonami wspomnień, ale nie było dla nich pomocy. Irena wybrała nieistnienie, co bardzo dobrze to rozumiem. Potem przyszedł marzec ’68 i wiele dodawać już nie muszę. My, ludzie współcześni winniśmy pamiętać, znać historię, nie dopuścić do tego by się powtórzyła. Irena oraz jej rówieśnicy powinni, cieszyć się życiem i po prostu żyć. My musimy pamiętać, Irena niech odpocznie, zapomni.

Książkę warto przeczytać by poznać tamte wydarzenia, zrozumieć i uszanować wybory ludzi dotkniętych Holokaustem. Ta książka boli.



Magda, Księgarka, Galeria Solna, Inowrocław

Powiedzieć, że bohaterka tej biografii miała skomplikowany życiorys, to jak nic nie powiedzieć. Lata badań, gromadzenia materiałów i ogrom reporterskiej pracy zaowocowały tomem wspomnień o niezwykłej postaci, która patrzy na nas hipnotyzującym spojrzeniem z okładki książki. Bardzo ciekawy jest sam koncept, założenie tej biografii. Autor na początku porównuje próbę ustalenia faktów z życiorysu Ireny do układania puzzli. Jest to zajęcie wymagające czasu, cierpliwości i zaangażowania, a tu wielu puzzli z układanki brakuje i co więcej - może się okazać, że na końcu nie powstanie żaden spójny obraz. Autor sam przyznaje, że nie wie czy uda mu się sprostać wyzwaniu, które sam sobie postawił. Z dużym prawdopodobieństwem nadal będziemy mieć więcej pytań niż odpowiedzi. To ryzykowny, ale przyznajmy, bardzo interesujący pomysł na pisanie biografii – my jako czytelnicy jesteśmy zaproszeni do układania tych puzzli razem z autorem, który z każdą stroną odkrywa nowe karty z życia Ireny. No właśnie. Ireny Gelblum, Waniewicz czy Conti di Mauro? Nasza bohaterka zmieniała nazwiska, obywatelstwa, kraje. Zmieniał się jej charakter, a świadkowie wspominają nawet o zmianie głosu. Żyła jakimś rodzajem kreacji, wchodząc w nowe role jak aktorka na scenie. Przy tym konfabulowała, udawała, że nie poznaje znanych jej ludzi, myliła tropy, nawet podawała różne daty urodzenia. Łączniczka Żydowskiej Organizacji Bojowej, tłumaczka, dziennikarka, redaktorka. Przez chwilę lekarka, działaczka społeczna, członkini Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Wreszcie pisarka i poetka. Ilość zawodów i aktywności, którymi można obdarować nawet więcej niż trzy osobowości. To co jest najbardziej nurtujące w jej losach to upór i konsekwencja w wymazywaniu wybranych części życiorysu, łącznie z piękną kartą bohaterstwa w czasach wojny. Marek Edelman mówił o niej „Irka wariatka” zwracając uwagę na jej niezwykłą odwagę, wręcz brawurę. Podejmowała się działań niemożliwych do zrealizowania i jako konspiratorka nie miała sobie równych. Dlaczego więc chciała by o jej czynach nikt nie wiedział i zdecydowała się na nieistnienie, jak głoszą słowa na okładce? Remigiusz Grzela z niezwykłą empatią próbuje dotrzeć do motywów działania naszej bohaterki. Nie da się zrozumieć piekła Holocaustu i wyobrazić bólu, który czuła Irena po śmierci bliskich jej osób, ale mimo wszystko musimy spróbować. To jest ogromna wartość tej książki – Remigiusz Grzela pomaga nam zrozumieć. Każdy kto przeżył Zagładę, radził sobie z traumą inaczej, to nie podlega ocenie. Irena wybrała nieistnienie, zapomnienie i miała do tego prawo, ale naszym obowiązkiem jest pamiętać. Bardzo serdecznie polecam tę świetną biografię o naprawdę wyjątkowej bohaterce.



Aleksandra, księgarka, Warszawa Westfield Mokotów