Zmiana

Zmiana

Recenzja Księgarza Świat Książki

Francja przełomu XX i XXI wieku. W niektórych rejonach przyszłość jednostki jest wciąż determinowana przez miejsce urodzenia i pochodzenie rodziców. Wbrew temu, co moglibyśmy/łyśmy sobie wyobrażać na temat jednego z najbogatszych państw Europy, nie jest ono krajem równych szans – nawet dla bardziej uprzywilejowanych, białych obywateli/ek. Zaledwie 30-letni Édouard Louis awans społeczny uzyskał. Jego debiut – „Koniec z Eddym” z 2014 roku – przyniósł mu sławę w kraju i za jego granicami, a osobistą wiwisekcję autora można dziś czytać w ponad 20 różnych językach. To, co Louis zapoczątkował w „Końcu z Eddym”, kontynuował w następnych powieściach; pod lupą oglądał wstyd i poczucie niższości, z jakimi od małego zmagał się on i członkowie/inie jego ubogiej, pozbawionej perspektyw innych niż praca w fabryce, rodziny. Przyznawał się do pogardy, jaką czuł wobec bliskich, do marzeń o ucieczce, by „stać się kimś”, opowiadał o stratach, jakie poniósł i krzywdach, które wyrządzał. O tym, jak kreuje się nowe „ja” i jak eksploruje się swoją seksualność – dotychczasowo zakazaną, stanowiącą przedmiot upokorzeń i bullyingu. Wszystkie powyższe zagadnienia powracają w „Zmianie”, piątej powieści Louisa. Autor prowadzi nas od szczegółu do ogółu, od uczuć przeżywanych przez jednostkę do szerszych problemów społeczno-politycznych, które przyzwalają, kreują i ugruntowują hierarchię pomiędzy mieszkańcami/nkami Francji. „Zmianę” postrzegam jako udane podsumowanie wcześniejszych rozważań Louisa, choć jednocześnie mam nadzieję, że w następnej książce zaskoczy nas zmianą tematyki. Podczas gdy „Koniec z Eddym” nawet po kilku latach jest lekturą intensywną i szczerą, tylko wysoki poziom pisarstwa i wrażliwości Édouarda Louisa, chroni „Zmianę” przed przypięciem jej łatki książki zwyczajnie wtórnej. Gabriel, księgarz, Warszawa Elektrownia Powiśle