Błonia tajemnicy

CUDZE CHWALICIE, SWEGO NIE ZNACIE

KULTURIADA

Nazwiska takie jak Edgar Allan Poe, H.P. Lovecraft czy Lord Dunsany są dobrze znane każdemu miłośnikowi literatury grozy – nawet jeśli ktoś nie czytał ich utworów, to z pewnością obiły mu się o uszy. A co z postacią Stefana Grabińskiego? Choć to kluczowa postać w historii polskiej (a może i europejskiej) literatury niesamowitej, wciąż pozostaje stosunkowo nieznany szerokiemu gronu czytelników. A szkoda – zwłaszcza, że jego opowiadania ukazywały się już w czasach, gdy Lovecraft dopiero zaczynał snuć wizje o swoich kosmicznych i mackowatych bytach. Sam długo nie miałem okazji sięgnąć po twórczość Grabińskiego – mimo że jego teksty są dostępne, m.in. dzięki staraniom Wydawnictwa IX - to w końcu jednak nastąpił przełom i to za sprawą wyjątkowego zbioru „Błonia Tajemnicy” od Wydawnictwa Kultura Gniewu – tomu nowel graficznych opartych na prozie tego właśnie pisarza. I muszę przyznać, że była to decyzja trafiona – i to bardzo. Zbiór ten zawiera adaptacje pięciu najbardziej znanych opowiadań Grabińskiego: „Szalona Zagroda”, „Czad”, „Smoluch”, „Dziedzina” i „Spojrzenie”. Każdą z historii zilustrował inny artysta: Michał Araszewicz, Piotr Marzec, Antoni Serkowski, Judyta Sosna oraz Magdalena Zwierzchowska. Różnorodność stylów graficznych nie tylko nie przeszkadza, ale wręcz wzbogaca odbiór – każda interpretacja oddaje osobisty, sugestywny klimat oryginalnych tekstów i sprawia, że czytelnik jeszcze bardziej daje się danemu tekstowi pochłonąć. Adaptacją scenariuszową zajął się Mateusz Wiśniewski, który w doskonały sposób przeniósł na język komiksu połączenie poetyckiego stylu Grabińskiego z jego twardą, niepokojącą prozą. Efekt? Opowieści, które nie tylko zachwycają formą, ale również silnie rezonują emocjonalnie – i nie pozwalają o sobie zapomnieć. Każda nowela zasługuje na uwagę, ale szczególnie warto wspomnieć o „Dziedzinie” Judyty Sosny, której ilustracje przywodzą na myśl kunszt linorytu – co szczególnie mnie urzekło. „Szalona Zagroda” emanuje melancholią i grozą, „Czad” budzi wręcz fizyczny niepokój, „Smoluch” trafia w czułe struny miłośników motywu kolei, a „Spojrzenie” balansuje gdzieś pomiędzy powieścią noir, a kosmicznym horrorem. Wydanie wzbogacone zostało o dodatki: krótki biogram Stefana Grabińskiego, wspomnienia o autorze i bardzo intrygujący esej autostwa Tomasza Kolankiewicza – wartościowe materiały, które pomagają jeszcze lepiej zrozumieć kontekst twórczości Grabińskiego i epoki, w której tworzył. „Błonia Tajemnicy” to prawdziwa uczta estetyczna i literacka. Hipnotyzujący klimat, znakomite ilustracje i respekt wobec oryginalnej prozy sprawiają, że z pewnością będę wracać do tego zbioru – tym bardziej, że mam już silne postanowienie sięgnąć również po pierwowzory literackie. Cieszę się, że to właśnie ta publikacja była moim pierwszym spotkaniem z Grabińskim. I dzięki niej już wiem, że na pewno nie ostatnim.