Napoleon i jego epoka. Tom II. Imperator (1804-1815) (plik audio)

Druga część monumentalnego dzieła francuskiego historyka, w którym po mistrzowsku przedstawiono największe triumfy i porażki Napoleona.

Bonaparte należy chyba do najbardziej kontrowersyjnych postaci w dziejach ludzkości. Z jednej strony wielu badaczy uważa go za najwybitniejszego dowódcę wojskowego w historii, ambitnego reformatora i wizjonera pragnącego realizować określoną przez siebie misję cywilizacyjną. Z drugiej jednak - często wspomina się o nim jako o przebiegłym socjotechniku, cynicznym tyranie i bezwzględnym agresorze.

Gdy po nieudanej kampanii w Rosji Napoleon organizował nową armię, w jej szeregi trafiali częstokroć nieopierzeni młodzieńcy. To sytuacja, która w swej beznadziejności, miłośnikom II wojny światowej przypomni Wehrmacht z 1945 roku z jego nastoletnimi żołnierzami. Wiele francuskich matek przeklinało Korsykanina, któremu oddało po kilku synów.

Niektórzy uważają Francję Napoleońską, z jej cenzurą, systemem kontroli i inwigilacji, za pierwszą nowoczesną dyktaturę w historii. Sam Napoleon mawiał: „Ambicja władania duszami jest najsilniejszą z namiętności” – czyżby miał na myśli siebie?