Nim pożrą nas ćmy

CHOĆ NIE GONI NAS CZAS

KULTURIADA

W opowieściach z gatunku postapo, mimo ogromnego i często negatywnego bagażu emocjonalnego, jest jakiś magiczny magnetyzm, który sprawia, że podświadomie ciągnie do nich czytelników. Przez lata eksploatacji tego gatunku powstało mnóstwo wybitnych tekstów kultury - "Piknik na Skraju Drogi" braci Strugackich, "Metro2033" Glukhovsky'ego, "Droga" McCarthy'ego, "The Last of Us"studia Naughty Dog, "Mad Max" Millera czy "Jestem Legendą" Mathesona - to tylko pierwsze teksty, które przychodzą mi do głowy, a to tylko wierzchołek naprawdę ogromnej góry lodowej. I dzisiaj mogę z całą pewnością stwierdzić, że do tych wielkich tytułów wymienionych powyżej dołącza najnowsza książka Szymona Rogowicza pt. "Nim Pożrą Nas Ćmy". I mówię to z całkowitym przekonaniem, ponieważ ten tytuł ofiarował mi wszystko to za co kocham kulturę postapo, a jednocześnie skutecznie pogłębił te motywy, których w niej mi najbardziej brakowało. "Nim Pożrą Nas Ćmy" to powieść niepozorna -obserwujemy Marka i jego córkę Łucję, którzy pewnego dnia budzą się w rzeczywistości, w której każdy inny człowiek tajemniczo wyparował z powierzchni Ziemi. I tyle. Nic więcej, a mnie to już z miejsca kupiło. Obserwujemy każdy kolejny dzień życia naszej osobliwej pary: ich naukę życia w nowym świecie, starania by zachować chociaż odrobinę kultury czy pamięci o tym co przeminęło, ich codzienne wzloty i upadki oraz to co paradoksalnie w literaturze postapo najważniejsze, czyli rozwój relacji międzyludzkich. A w przypadku "Nim Pożrą Nas Ćmy" relacja ta jest o tyle wyjątkowa, że wiążąca ojca z córką, a relacja owa będzie codziennie wystawiania na próbę w obliczu samotności i porzucenia przez ludzkość. Zanim jednak przejdę do dalszej części recenzji to muszę podkreślić, że to co moim zdaniem wyróżnia tę książkę na tle innych, a jednocześnie mile łechce moje serce postapo, to silnie zarysowany wątek osadniczy, czyli coś, co mimo że znajduje się w zasadzie w każdym porządniejszym tekście z gatunku postapo to zazwyczaj jest marginalizowany i sprowadzany do potrzebnego minimum. A gdybym miał wskazać mój ulubiony motyw w literaturze to byłby to właśnie motyw osadnictwa i cieszę się, że najnowsza książka Szymona Rogowicza taki wątek w sobie zawiera i pięknie eksploatuje. Marek z Łucją bowiem zamieniają miejscowość, w której mieszkają w swoją własną osadę - budują farmę, zajmują się eksplorowaniem porzuconych mieszkań i zbieraniem potrzebnych zasobów, tworzą swój własny system radiowy do nadawania komunikatów - to wszystko buduje niepowtarzalny klimat i nadaje lekturze dodatkowego realizmu. Jednak oczywiście nie tylko o tym jest ta książka, bowiem "Nim Pożrą Nas Ćmy" to przede wszystkim opowieść o relacji między ojcem, a córką. Trudnej relacji, bowiem pozbawionej społecznego systemu nadzoru. Marek, będący głównym narratorem, jednocześnie wydaje się być narratorem niewiarygodnym, przedstawiającym swoją opowieść w taki sposób by usprawiedliwiać swoje poczynania, by tuż za chwilę całkowicie otworzyć się przed czytelnikiem i wyznać wszystkie swoje winy. To ojciec z problemami, który nagle pozbawiony jakiejkolwiek pomocy ze stron osób trzecich czy Państwa, musi zmierzyć się z samodzielnym ojcostwem w świecie, gdzie prawdziwym zagrożeniem nie są wymyślne potwory czy jakaś tajemnicza epidemia, a zwykła, i paradoksalnie najbardziej zabójcza, samotność. Jedyne zastrzeżenie, jakie faktycznie mogę mieć do tej powieści to jej zakończenie. Oczywiście nie będę tutaj zdradzał, co ma tam miejsce, ale odnoszę wrażenie, że autor mógł je poprowadzić w odrobinę inny i ciut bardziej odważny sposób. I choć końcowo rozumiem sens owego zakończenia i je akceptuję, to uważam, że jest ono zbyt sztampowe, a tak dobrą powieść stać było na odrobinę odważniejszy zabieg przy kreowaniu zakończenia. Jednocześnie odnoszę wrażenie, że książka mogłaby być odrobinę (tak o jakieś dodatkowe 100 stron) dłuższa, ale może wynikać to z faktu, że po prostu niesamowicie mnie ta historia wciągnęła i nie miałem ochoty jej tak szybko opuszczać. Opowieść, którą snuje Szymon Rogowicz ustami Marka jest bardzo intymna - porusza w czytelniku czułe struny i sprawia, że nie sposób pozostać podczas lektury obojętnym. Bo mimo, że "Nim Pożrą Nas Ćmy" to, jak podkreśliłem na początku, postapo, to przede wszystkim jest to historia obyczajowa, stawiająca na pierwszym miejscu wspomnianą przeze mnie relację i emocje, które ta wyzwala. A obranie jej w szaty literatury postapo sprawia, iż to co w normalnych warunkach byłoby po prostu kolejną historią obyczajową, jakich wiele, to w opisywanym przez Rogowicza świecie staje się czymś oryginalnym i dogłębnie poruszającym. Opowieść Marka, jak na prawdziwe postapo przystało, snuje się - zabiera nas w różne miejsca i prezentuje nam różne, mniej lub bardziej epickie, ale zawsze okrutnie ludzkie przygody, a podczas tej wędrówki nie sposób odgonić się od faktycznie wybrzmiewającej pustki - zarówno tej dosłownej, spowodowanej porzuconym przez ludzi światem, jak i tej metaforycznej - skrytej w głębi duszy, którą potrafi zapełnić jedynie szczery i niewinny śmiech dziecka. Dajcie się pochłonąć tej historii. Otwórzcie książkę i dajcie się poprowadzić przez świat, gdzie największym zagrożeniem jest samotność, a każdy krok, który podejmiecie będzie ogromnym krokiem dla nowej, choćby i dwuosobowej, ludzkości. A przede wszystkim dajcie się ponieść tej poruszającej i bardzo intymnej opowieści o rodzicielstwie i skomplikowanej Miłości w obliczu nieuniknionego i powoli zbliżającego się końca.