Trylogia Wspomnienie o przeszłości Ziemi

O czym opowiada „Wspomnienie o przeszłości Ziemi”?

Jeżeli chcielibyśmy w pigułce przedstawić, o czym jest „Wspomnienie o przeszłości Ziemi” i wyłonić motyw przewodni trylogii, można by powiedzieć, że jest nim kontakt ludzkości z pozaziemską cywilizacją. Fani fantastyki naukowej z pewności stwierdzą, że jest to bardzo popularny temat – dlaczego więc książki Cixina Liu uznaje się za tak wyjątkowe? Siłą prozy chińskiego pisarza jest doskonały pomysł na tę tematykę, a także odwołanie się do wydarzeń historycznych z przeszłości Chin.

Fabuła „Wspomnienia o przeszłości Ziemi” rozgrywa się na kilku płaszczyznach czasowych. Najpierw poznajemy Ye Wenije – młodą astrofizyczkę, córkę naukowca zabitego podczas chińskiej rewolucji kulturalnej, która w latach 60. XX wieku trafia do wojskowej bazy Czerwony Brzeg. Kobieta oficjalnie ma obserwować przestrzeń lotniczą, lecz tak naprawdę jej zadaniem jest poszukiwanie obcych cywilizacji. Wkrótce Ye Wenije nawiązuje kontakt z pozaziemską rasą Trisolarian.

Następnie opowieść przenosi się do XXI wieku, gdzie naukowiec Wang Miao zostaje zaangażowany w śledztwo dotyczące samobójstw pośród znanych fizyków. Podczas dochodzenia odkrywa, że związek ze sprawą ma gra komputerowa „Trzy ciała” przedstawiająca odległy świat w układzie trzech wzajemnie oddziałujących na siebie słońc. Odkrycie Wanga Miao okazuje się być związane z Trisolarianami. Naukowiec dowiaduje się, że pozaziemska rasa, otrzymawszy kilka dekad wcześniej zaproszenie do przybycia na Ziemię od Ye Wenije, przygotowuje się do inwazji.

We „Wspomnieniu o przeszłości Ziemi” Cixin Liu stawia kilka pytań, nad którymi zarówno bohaterowie, jak i czytelnicy zastanawiają się przez całą lekturę. Czy ludzkość mająca w swojej historii tyle okrucieństwa rzeczywiście zasługuje na przetrwanie? Czy nauka bardziej pomaga, a może szkodzi? Czy kontakty z pozaziemskimi cywilizacjami mogą być dla nas wyłącznie zagrożeniem, a może jednak szansą? Warto samemu zastanowić się nad odpowiedziami.

„Wspomnienie o przeszłości Ziemi” – tytuły po kolei

1. „Problem trzech ciał” (2006)

„Problem trzech ciał” wprowadza czytelnika do całej historii i pozwala poznać jej tło. Ye Wenije wysyła wiadomość w kosmos, prosząc Trisolarian o przybycie na Ziemię, ponieważ po tym, co przeżyła podczas rewolucji kulturalnej, uznaje ich za bardziej zaawansowanych i godniejszych zaufania od ludzi. W reakcji na jej próbę kontaktu Trisolaranie zapowiadają inwazję w ciągu najbliższych 400 lat – tyle czasu ich flota będzie bowiem potrzebować, aby dotrzeć na Ziemię. Ludzkość dowiaduje się o zagrożeniu i rozpoczyna przygotowania do obrony.

2. „Ciemny las” (2008)

W drugiej części ludzkość staje przed trudnym zadaniem przygotowania się na nieuchronną inwazję obcych. Trisolaranie wykorzystują jednak zaawansowaną technologię zwaną sofonami, aby kontrolować i szpiegować ludzi, uniemożliwiając rozwój nowych technologii militarnych.

Na tym tle rozwija się teoria „ciemnego lasu” – kluczowa filozoficzna koncepcja serii. W jej ujęciu wszechświat przypomina ciemny las pełen potencjalnych zagrożeń: każda cywilizacja stara się zatem unikać wykrycia, bo kontakt z inną może prowadzić do jej zagłady. Jedyną opłacalną metodą postępowania jest ruch wyprzedzający, który pozwoli zniszczyć potencjalnie konkurencyjną cywilizację i przejąć jej zasoby.

3. „Koniec śmierci” (2010)

Ostatnia część sięga wiele lat w przyszłość przedstawia konsekwencje konfliktu między ludźmi a Trisolarianami, a także ukazuje, że w kosmosie mogą istnieć jeszcze bardziej zaawansowane zagrożenia. Ludzkość odkrywa, że „ciemny las” nie jest jedynie teorią – kontakt z wysoce zaawansowanymi cywilizacjami niesie ogromne ryzyko, choć z drugiej strony może też zapewnić niepowtarzalną szansę na rozwój.

Cixin Liu – notka o autorze

Cixin Liu to jeden z najbardziej znanych współczesnych chińskich autorów science fiction. Urodził się 23 czerwca 1963 roku w Yangquan w prowincji Shanxi. Wywodzi się z rodziny górników, natomiast sam jest z wykształcenia informatykiem. Przed rozpoczęciem kariery pisarskiej pracował jako inżynier w elektrowni w rodzinnym Yangquan.

Liu debiutował w 1989 roku cyberpunkową powieścią „China 2185”. Następnie opublikował kilka kolejnych tytułów, które przyniosły mu popularność w ojczyźnie. Jego najbardziej znanym dziełem jest trylogia „Wspomnienie o przeszłości Ziemi”. Pierwsza część serii, czyli „Problem trzech ciał”, w 2014 roku została przetłumaczona na język angielski, zapewniając pisarzowi rozpoznawalność również poza granicami kraju. W 2015 roku powieść zdobyła nagrodę Hugo, stając się pierwszą książką azjatyckiego autora, która otrzymało to wyróżnienie. W 2017 roku za „Koniec śmierci” Liu zdobył Nagrodę Locusa.

Wśród swoich inspiracji Cixin Liu wymienia George’a Orwella oraz Arthura C. Clarke’a. Prywatnie pisarz ma żonę oraz córkę.

Bohaterowie „Wspomnienia o przeszłości Ziemi”

Seria Cixina Liu toczy się na przestrzeni wielu dziesięcioleci, dlatego też pojawia się w niej duża liczba bohaterów z rozmaitych czasów. Oto najważniejsi z nich:

• Ye Wenjie – astrofizyczka, która po tragicznej śmierci ojca uznaje, że ludzie nie zasługują na rządzenie Ziemią. Podczas pracy w tajnym chińskim ośrodku badawczym nawiązuje pierwszy kontakt z zaawansowaną technologicznie cywilizacją Trisolarian. To ona zaprasza ich na Ziemię, wierząc, że mogą naprawić ludzkość.
• Wang Miao – naukowiec specjalizujący się w nanotechnologii, główny bohater pierwszego tomu serii. Wang zostaje wciągnięty w intrygę wokół tajemniczej gry „Trzy Ciała” oraz odkrywa istnienie Trisolarian, a także ich plany inwazji na Ziemię.
• Luo Ji – socjolog, który staje się jednym ze Ścianowpatrywaczy, czyli osób powołanych do tworzenia tajnych strategii obrony przed Trisolarianami. Luo Ji rozwija poruszoną w drugim tomie teorię „ciemnego lasu”.
• Shi Qiang (Da Shi) – były policjant, który staje się członkiem grupy odpowiedzialnej za bezpieczeństwo w konfrontacji z Trisolarianami. Zaprzyjaźnia się z Wangiem Miao.
• Cheng Xin – utalentowana inżynier i wynalazczyni, która odgrywa główną rolę w trzecim tomie. Kobieta wpada na trop pewnej zapomnianej technologii, która może okazać się kluczowa do rozwiązania konfliktu z Trisolarianami.

„Wspomnienie o przeszłości Ziemi” – ekranizacje

„Wspomnienie o przeszłości Ziemi” doczekało się kilku ekranizacji skupionych przede wszystkim na wydarzeniach z pierwszego tomu. Najgłośniejszą z nich jest 8-odcinkowy serial „Problem trzech ciał”, który zadebiutował na Netflixie w 2024 roku. Jego twórcy to David Benioff i D.B. Weiss, showrunnerzy znani z „Gry o tron”. Tytułowi zarzucano wiele odstępstw od fabuły książki, jednak mimo to otrzymał on w większości dobre recenzje i stacja zadecydowała o przedłużeniu go na kolejne dwa sezony, które mają odpowiadać pozostałym częściom książkowej trylogii.

Za zdecydowanie wierniejszy literackiemu pierwowzorowi uważany jest chiński serial „San Ti” (ang. „Three body”) stworzony przez Yanga Lei i Vincenta Yanga, który ukazał się w 2023 roku. Ta ekranizacja składa się z aż 30 odcinków.

Co ciekawe, „Problem trzech ciał” miał być początkowo przeniesiony na ekran jako film. Data premiery „The Three-Body Problem I” w reżyserii Fanfana Zhanga wyznaczona była na 2017 rok. Prace nad filmem zostały jednak odroczone na czas nieokreślony i do dziś tytuł ten się nie ukazał. W 2024 roku świat obiegła informacja, że nową pełnometrażową adaptację „Problemu trzech ciał” nakręci Zhang Yimou – reżyser m.in. „Domu latających sztyletów” i „Hero”.