Synastria

LEGENDY OŻYWAJĄ NA NASZYCH OCZACH

KULTURIADA

„Synastria” to bezsprzecznie jedno z moich największych czytelniczych zaskoczeń roku 2025. Sięgając po tę powieść, nie miałem żadnych konkretnych oczekiwań – może poza tym, że pojawią się rycerze i, być może, jakiś smok lub dwa. Nie spodziewałem się jednak, że trafię na jedną z najbardziej epickich, wciągających i oryginalnych historii, jakie miałem okazję przeczytać w ostatnim czasie. „Synastria” bowiem to nie tylko klasyczna opowieść o rycerzach – to także pełna symboliki historia o przezwyciężaniu własnych słabości, o przyjaźni i miłości, ale też o zdradzie, podstępie i cienkiej granicy między honorem a upadkiem. A wszystko to podane w przepięknym, stylizowanym na średniowieczne manuskrypty języku, który pochłania od pierwszej strony. Przyznajcie sami – ilu z Was, czytając w szkole "Pieśń o Rolandzie" czy "Tristana i Izoldę", miało wrażenie, że te teksty ciągną się w nieskończoność, a każda kolejna strona usypia bardziej niż poprzednia? "Synastria" to całkowite przeciwieństwo tamtych doświadczeń. Choć mocno zakorzeniona w średniowiecznej stylistyce i czerpiąca z dawnych wzorców, tchnie w nie nową energię, świeżość i ducha przygody. A jeśli przeraża Was jej objętość – spokojnie, przez te ponad 500 stron naprawdę się płynie. To w dużej mierze zasługa stylu Marcina Świątkowskiego, który łączy archaiczną formę z niezwykłą lekkością narracji. Autor posługuje się językiem niemal żywcem wyjętym ze średniowiecznych poematów rycerskich – i właśnie w tym tkwi magia "Synastrii" - to współczesny poemat rycerski, napisany prozą, lecz zachowujący ducha dawnych eposów. Nie zdziwiłbym się, gdybym uwierzył w to, gdy ktoś próbowałby mi wmówić, że ta książka naprawdę powstała kilka stuleci temu. Jednocześnie Świątkowski bawi się konwencją – jego powieść to nowoczesna interpretacja zakurzonego już gatunku, w której tradycja spotyka się z nowoczesną narracją. Dla niektórych może to być wyzwanie, dla innych – prawdziwa uczta literacka. I choć sam autor wyraźnie podkreśla, że nie napisał powieści historycznej, trudno oprzeć się wrażeniu, że podczas lektury naprawdę przenosimy się w czasie i czytamy zapomniany manuskrypt o losach dzielnego rycerza i jego drużyny. I jak przystało na pełnoprawny poemat rycerski, znajdziemy tu wszystko, czego można się spodziewać po tym gatunku: szlachetnego rycerza wiernego swojemu kodeksowi, tajemniczą czarodziejkę, widowiskowe pojedynki i bitwy, smoki, potwory, przepowiednie, herezje, zdrady, niejednoznacznych sprzymierzeńców, a także nutę magii, religii i rubasznego humoru. Całość sprawnie balansuje pomiędzy patosem a przesadą, dzięki czemu zamiast ciężkiej, pompatycznej historii, otrzymujemy opowieść pełną energii i autentycznej przyjemności z lektury. To właśnie ta mieszanka elementów sprawia, że "Synastria" jest tak wyjątkowa. Książka doskonale oddaje ducha średniowiecznych eposów – z ich powagą, wzniosłością, ale też specyficznym poczuciem humoru i dystansem. Świątkowski nie pozwala czytelnikowi się znudzić – zamiast długich, nużących fragmentów, serwuje błyskotliwe smaczki i drobne detale, które przywołują uśmiech i budzą sentyment, o którym nawet nie wiedzieliśmy, że istnieje. Bez tych charakterystycznych elementów "Synastria" mogłaby być tylko kolejną książką fantasy, lekko przypominającą fabułę z sesji RPG. Tymczasem dostajemy dzieło oryginalne, pełne odwagi i pasji – takie, które zapada w pamięć na długo, i to nie jedynie zapalczywym miłośnikom średniowiecza. To chyba pierwsza książka w tym roku, o której mogę powiedzieć, że nie mam do niej żadnych zastrzeżeń. Gdyby styl lub język mnie nie przekonały, mówiłbym teraz pewnie coś innego – ale dla mnie Marcin Świątkowski stworzył dzieło wręcz kompletne. Od unikalnej warstwy językowej, przez epicką fabułę i wyrazistych bohaterów, aż po głębię symboliki i emocjonalny przekaz. Widać ogrom pracy i researchu, jaki autor włożył w tę powieść, a jednocześnie imponuje lekkością, z jaką operuje średniowiecznym stylem opowieści. I choćby dla samego tego doświadczenia warto "Synastrię" przeczytać. Nie pozostaje mi zatem nic innego, jak tylko "Synastrię" z całego serca polecić. To nie jest lektura dla każdego – wielu czytelników może się od niej odbić, zwłaszcza jeśli nie odnajdzie się w sposobie prowadzenia narracji i języku, jakim operuje autor. Ale przecież żaden prawdziwy poemat rycerski nie obyłby się bez ofiar. A ci, którzy dotrwają do końca tej podróży i pozostaną wierni Jerzemu z Montoliu, zostaną nagrodzeni czymś wyjątkowym – historią, o której trudno zapomnieć przez długi, naprawdę długi czas - sama "Synastria" jest w końcu dowodem na to, że stare poematy i manuskrypty wciąż potrafią inspirować i ożywają na naszych oczach.