Szczelina

Trybecz to niepozorne pasmo górskie na Słowacji, o którym od pewnego czasu krążą niezwykle niepokojące opowieści. Choć przypominają one popularne internetowe creepypasty, sposób ich przedstawienia jest na tyle sugestywny i wiarygodny, że potrafią wywołać autentyczny dreszcz i zastanowienie, czy aby nie kryje się w nich ziarno prawdy. Wystarczy zresztą samemu zajrzeć do Internetu – Trybecz istnieje naprawdę, a jego mroczne legendy wydają się niemal tak rzeczywiste, jak sam masyw.



I wyobraźcie sobie, że pewien pisarz postanowił oprzeć na tym materiale powieść. Z niezwykłą dokładnością i bez ozdobników spisał historię jednego z „zaginionych” – tworząc czterystustronicowy fabularyzowany dokument o koszmarze człowieka, który zlekceważył górskie legendy. Tym właśnie jest "Szczelina" Jozefa Kariki, często – i słusznie – uznawana za jedną z najbardziej przerażających książek grozy XXI wieku.



Autor przedstawia opowieść opartą na rozmowach z tajemniczym Igorem, który w 2014 roku miał wyruszyć z przyjaciółmi w góry i powrócić z nich całkowicie odmieniony (co samo w sobie czyni go szczęściarzem). Piszę „miał”, ponieważ poza relacją Kariki nie ma żadnych dowodów na istnienie tych rozmów – brak nagrań, fotografii, jakichkolwiek danych personalnych. Mimo to porównując treść książki z informacjami dostępnymi w sieci, trudno oprzeć się wrażeniu, że cała historia może być prawdziwa. I właśnie ten balans między fikcją a faktem jest najbardziej niepokojący. Czy Karika po prostu wykorzystał popularną miejską legendę, czy też faktycznie spisał prawdziwe wydarzenia? Napisane jest to tak realistycznie, że czytelnik sam waha się, czy sprawdzać dalej – bo może lepiej nie kusić losu.



Pod względem formy "Szczelina" przypomina horror nakręcony metodą found footage. Choć pojawiają się tu opisy, przemyślenia narratora i retrospekcje, dominują surowość i naturalność relacji – bez literackich fajerwerków, jakby opisywane zdarzenia rzeczywiście miały miejsce. Książka momentami przywodzi na myśl Blair Witch Project (nie bez powodu wspomniany w tekście), Zejście czy Wizytę. Narracja ma tempo paradokumentu, a styl pisarski skupia się nie na ozdobach, lecz na autentyzmie. Karika zaznacza, że musiał nieco ująć historię w formę powieściową, by była czytelna, jednak ten zabieg działa wyłącznie na korzyść – dodaje rytmu i sprawia, że trudno się oderwać. Dzięki temu otrzymujemy jeden z najciekawszych horrorów ostatnich lat – taki, który przeraża nie potworami czy brutalnością, ale realizmem.



Widać też, że autor nie ograniczył się jedynie do wywiadu – jego praca przypomina solidne śledztwo. W książce znajdziemy przypisy, linki i odniesienia do stron internetowych, które pogłębiają tło wydarzeń, wzmacniając poczucie, że to wszystko mogło się wydarzyć naprawdę. Warto również zajrzeć na kanał YouTube Kariki, gdzie umieścił nagrania ze swoich wypraw w Trybecz. Autor niczego nie potwierdza ani nie dementuje, zostawiając czytelnika w stanie niepewności – z mieszanką fascynacji i lęku. Sam przyznaje, że jego celem nie było rozstrzyganie, co jest prawdą, a co fikcją, lecz po prostu spisanie tej historii. I to właśnie ta niepewność – czy mamy do czynienia z literacką fikcją, czy autentycznym zapisem – stanowi o największej sile i grozie "Szczeliny".

Sięgnąłem po książkę Josefa Kariki pt. „Szczelina” zaciekawiony opisem. Zapowiadał on opowieść grozy w stylu horroru. Muszę przyznać, że nie zawiodłem się, a historia potrafiła wciągnąć ciekawą fabułą i zagadkowymi wydarzeniami.

Książka Josefa Kariki to powieść obyczajowa z elementami grozy. Podejmuje temat dziwnych zaginięć ludzi w paśmie górskim Trybecz na Słowacji. Intrygujące jest pokazanie tematu z dwóch odmiennych stron: racjonalnej i irracjonalnej, które przeplatają się nieustannie przez całą powieść. Podczas lektury wyczuwalny jest klimat grozy lecz klasycznym horrorem bym jej nie nazwał. Mimo licznych przypisów źródłowych i relacji głównego bohatera Igora cały czas nie mamy pewności czy przedstawione wydarzenia naprawdę miały miejsce czy są tylko dziełem Josefa Kariki. Prowadząc narrację przeplata pozornie realną przeszłość bohaterów ze swoimi odczuciami i obawami budując napięcie i klimat grozy, szczególnie pod koniec książki. Pomaga w tym układ historii przechodzącej od poukładanej i przyziemnej historii do coraz bardziej chaotycznych opisów dziwnych i tajemniczych wydarzeń. Stopniowo wzmacnia to w czytelniku poczucie nielogiczności zdarzeń, wywołując dyskomfort i strach.

Książkę polecam wszystkim tym, którzy gustują w niewyjaśnionych historiach z dreszczykiem. Mimo, że samo zakończenie jest w moim odczuciu próbą zracjonalizowania tajemniczych wydarzeń to jednak po lekturze pozostaje dużo wątpliwości i niepokoju. Czy ty także odważyć się na wyprawę do Trybeczu?



Mateusz, księgarz, Poznań King Cross

O tej książce dowiedziałam się poprzez polecenie. Nie sprawdzałam opisu, choć osoba, która mi ją poleciła lubuje się w horrorach, takich typowych - o duchach i straszydłach, więc przypuszczałam, że będzie to właśnie opowieść w tym klimacie. Dopiero teraz mogę przyznać, jak bardzo byłam w błędzie.



Zaczynając czytać „Szczelinę” nie miałam pojęcia, jaka jest geneza tej książki. Liczyłam na upiory, nawiedzony szpital psychiatryczny, jednak historia opisana przez Jozefa Karikę przerosła moje wszystkie oczekiwania. Do tej pory nie wiem, co myślę o tej książce, ale wiem jedno – dosłownie zmiotła mnie z planszy. Opowiada ona historię, a właściwie legendę części Karpat - Trybecza okrzykniętego „Słowackim Trójkątem Bermudzkim”. Autor opisuje w niej losy prawdziwych osób, w tym głównego bohatera, który poprosił o spisanie tej historii. Czytając czułam ogromne ciarki, a w pewnych momentach nie wiedziałam nawet, co się dzieje. Karika genialnie odzwierciedlił przede wszystkim szaleństwo i chaos z opowieści Igora. Prawdziwie przelał wszystkie emocje na papier. Dodatkowo większość fabuły ma miejsce na samym Trybeczu i wszystko, co się tam dzieje, nie mieści się w głowie.



Jeśli w najbliższym czasie wybieracie się w góry, to nie czytajcie tej książki! A poza tym gorąco polecam ten tytuł każdemu, nawet jeśli nie lubi gór.



Julia, księgarka, Bielsko-Biała, Sfera