Wspomnienia z martwego domu

Wspomnienia z katorgi

Recenzja Księgarza Świat Książki

„Wspomnienia z martwego domu” nie należą raczej do najpopularniejszych dzieł Fiodora Dostojewskiego, jak choćby „Zbrodnia i kara” czy „Bracia Karamazow”. Jest to jednak książka ważna z kilku powodów – po pierwsze są w niej zawarte osobiste doświadczenia autora z pobytu na katordze, sfabularyzowane i literacko przerobione. Po drugie dla zainteresowanych zsyłkami może to być – choć bardzo okrojone – źródło wiedzy o tym tragicznym kawałku historii. Dostojewski opisuje paradoksy życia na katordze, gdzie z jednej strony wydawałoby się, że nikt znaleźć się by nie chciał, ale z drugiej są tacy, dla których taka kara jest swoistym wybawieniem od biednego żywota na roli. Gdzie choć jest wielu przestępców i niegodziwców, mimo wszystko między ludźmi skazanymi na ten sam los, zawiązuje się czasem nić porozumienia. A okrucieństwo władz hartuje i buduje społeczność. Całość napisana jest prostym językiem, z perspektywy szlachcica, człowieka wykształconego, nieprzystającego przez to do innych raczej prostych skazańców i z tego względu często źle przez nich traktowanego, a w efekcie bardziej osamotnionego. Zaskakuje to, że mimo całego ogromu nieszczęścia i trudu, główny bohater snuje swoje opowiadanie z nutą nadziei, że po odbyciu kary znów będzie wolnym człowiekiem. Jest to więc opowieść nie tylko o poddaniu się własnemu losowi, ale i o nadziei, ludzkiej woli przetrwania. Joanna, Księgarz, Galeria Rzeszów