Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
Zakazane książki w Polsce i na świecie – lista najbardziej kontrowersyjnych tytułów w historii
11/29/2024
Aleksandra Borodziuk
„Właściwym celem książek jest zmusić umysł, żeby myślał po swojemu”, powiedział niegdyś Cecil Morley. Z tego, jak wielką siłę oddziaływania na społeczeństwo mają książki, zaczęto zdawać sobie sprawę niedługo po wynalezieniu przez Gutenberga maszyny drukarskiej. W historii literatury nie brakowało książek, które spotkały się z ostrą reakcją tak ze strony władz, jak i czytelników. Dzieła takie, jak „O pochodzeniu gatunków” Darwina, „Paragraf 22” Hellera czy „Druga płeć” de Beauvoir do dziś są przedmiotem wielu zażartych dyskusji. Zajrzyj do naszego dzisiejszego artykułu i poznaj utwory, które na przestrzeni wieków były cenzurowane lub zakazywane ze względu na swoje kontrowersyjne treści.
Od przewrotów religijnych, po gorączkę werterowską – dlaczego przez wieki zakazywano niektórych książek?
Dlaczego przez wieki niektóre książki spotykały się z ostracyzmem ze strony rządzących i społeczeństwa? Istnieje kilka przyczyn stojących za tym zjawiskiem. Pierwszą z nich jest fakt, że władze religijne i państwowe bały się, że idee, jakie pojawiały się na kartach niektórych z nich, mogłyby skutkować społecznymi przewrotami i doprowadzić do podważenia ich autorytetu.
Zakazywanie oraz cenzurowanie książek jest powszechną praktyką także w państwach o ustroju totalitarnym oraz autorytarnym. Niekiedy powodem kontrowersji narosłych wokół niektórych dzieł był aspekt obyczajowy. Przykładem książek, których publikacja spotkała się z powszechnym zgorszeniem (choć w wielu wypadkach należałoby powiedzieć – niezrozumieniem), były chociażby „Lolita” Vladimira Nabokova czy „Zwrotnik Raka” Henry’ego Millera.
Osobliwym wypadkiem w historii literatury, skutkującym czasowym zakazem publikacji wśród niektórych kręgów, były „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga von Goethego. Opowieść o Werterze nieszczęśliwie zakochanym w swojej przyjaciółce imieniem Lotta poskutkowała tak zwaną „gorączką werterowską” – falą samobójstw młodych romantyków, zainspirowanych działaniami ulubionego bohatera.
Indeks Ksiąg Zakazanych – tytuły
Chciałbyś zagłębić się w książki zakazane przez kościół? Lista wszystkich autorów, którzy przez laty zostali umieszczeni w Indeksie Ksiąg Zakazanych, może przyprawić o zawrót głowy. Ostatnie wydanie Indeksu, opublikowane niedługo po zakończeniu II wojny światowej, zawierało bowiem… ponad 4 tysiące dzieł. Wśród najgłośniejszych książek swoich czasów, które figurowały na liście, natrafisz na takie tytuły, jak:
- „O obrotach ciał niebieskich” Mikołaja Kopernika
- „Myśli” Blaise’a Pascala
- „Eseje” Montainge’a
- „Raj utracony” Johna Miltona
- „Kandyd” Woltera
- „Krytyka czystego rozumu” Immanuela Kanta
- „Pamiętniki” Giovanniego Giacomo Casanovy
- „Pani Bovary” Gustawa Flauberta
- „Druga płeć” Simone de Beauvoir
- „Ostatnie kuszenie Chrystusa” Nikosa Kazandzakisa
Wiele książek umieszczonych w Indeksie Ksiąg Zakazanych stanowi dziś klasykę literatury powszechnej oraz uznawanych jest za dzieła, które w znaczący sposób wpłynęły na kształt europejskiej myśli i kultury. Które z nich miałeś okazję już przeczytać?
Książki zakazane w Polsce i na świecie – 7 tytułów, które warto znać
„Lot nad kukułczym gniazdem”, Ken Kesey
Zaczynamy od absolutnego klasyka XX-wiecznej literatury. Akcja „Lotu nad kukułczym gniazdem” rozgrywa się w jednym ze szpitali psychiatrycznych, na który patrzymy oczami udającego głuchoniemego pacjenta „Wodza” Bromdena. Kiedy w placówce pojawia się nowy mieszkaniec, Randle McMurphy, „Wódz” zaczyna ulegać stopniowej przemianie i odzyskiwać wiarę w siebie. McMurphy próbuje przeciwstawić się opresyjnemu systemowi i brutalnym metodom stosowanym przez pracowników szpitala, za co spotyka go okrutna kara. Powieść to stanowi krytykę współczesnego społeczeństwa, tłumiącego wolność i indywidualizm jednostki.
„Doktor Żywago”, Borys Pasternak
„Doktor Żywago” rosyjskiego pisarza i poety Borysa Pasternaka to jedna z najgłośniejszych książek okresu powojennego, która przez pewien czas służyła nawet państwom zachodnim jako narzędzie walki psychologicznej z reżimami bloku wschodniego. Pasterniak kreśli w niej losy lekarza Jurija Żywagi na tle burzliwych wydarzeń w Rosji – zaczynając od pierwszych lat XX-wieku, a kończąc na latach 30. To nie tylko opowieść o systemie totalitarnym i jej wpływie na zwykłych ludzi, ale też subtelna historia „miłości w czasach zarazy”, w których bohaterowie nigdy nie są w stanie osiągnąć upragnionego szczęścia.
„Myszy i ludzie”, John Steinbeck
George Milton i Lennie Small to duet przyjaciół inny niż wszystkie. George jest bowiem silnym i porywczym mężczyzną, a Lennie upośledzonym gigantem o umyśle małego dziecka. Pewnego dnia postanawiają wyruszyć w podróż po Stanach Zjednoczonych, aby założyć własną farmę, w której mogliby hodować króliki. Staje się to początkiem wielu perypetii oraz… tragicznego finału, w którym George będzie zmuszony podjąć najtrudniejszą decyzję w swoim życiu.
„Myszy i ludzie” przez pewien czas były zakazane w wielu miejscach ze względu na kontrowersyjną tematykę (taką jak rasizm czy eutanazja) oraz ostry, brutalny język używany przez poszczególnych bohaterów.
„Na zachodzie bez zmian”, Erich Maria Remarque
Kultowa powieść Remarque’a, osadzona w rzeczywistości I wojny światowej, która jakiś czas temu doczekała się głośnej netflixowskiej ekranizacji. Autor bez ogródek opisuje w niej okrucieństwa wojny oraz spustoszenie, jakie wywołuje ona w sercach jej uczestników – ukazując bezsens i grozę konfliktów zbrojnych.
W podobnym – jednak znacznie bardziej groteskowym klimacie – utrzymana została książka Josepha Hellera pt. „Paragraf 22”. Czym jest tytułowy paragraf? To nic innego, jak specjalny przepis, który pozwala żołnierzowi zakończyć na własną prośbę swoją służbę wojskową ze względu na dręczące go problemy natury psychicznej. Istnieje jednak pewien haczyk: według przełożonych, jeśli ktoś stara się zakończyć służbę, dbając o swoje życie, automatycznie udowadnia, że jest zdrowy psychicznie.
„Buszujący w zbożu”, Jerome David Salinger
Kolejną książką, której nie mogło zabraknąć w naszym zestawieniu, jest „Buszujący w zbożu”. Dlaczego zakazana była ona w wielu krajach? Jednym z powodów była otwartość, z jaką Salinger opisuje ludzką seksualność, oraz jej stosunkowo wulgarny język. „Buszujący w zbożu” to bowiem książka, po którą z wypiekami na twarzach sięgają kolejne pokolenia osób wkraczających w dorosłość, traktując ją jako nieśmiertelny symbol młodzieńczego buntu i szukania swojej drogi życiowej. Fascynująca historia Holdena Caulfielda stała się przyczynkiem do refleksji na temat zagubienia, kształtowania się tożsamości i konfrontacji z nierzadko brutalnym światem dorosłych.
Przygotowane przez nas zestawienie zakazanych książek zamyka niezapomniana powieść George’a Orwella – „Rok 1984”. Stanowi ona futurystyczną antyutopię, w której całe społeczeństwo podporządkowane jest totalitarnej władzy państwowej. Na każdym z jego członków wymuszona jest bezwzględna lojalność wobec nadzorującego cały system Wielkiego Brata. Wszelkie odstępstwa od normy (w tym słynna myślozbrodnia) są zaś surowo karane.
Rok 1984” jest książką, której idee do dziś nie tracą na swoim znaczeniu – będąc jednocześnie ostrzeżeniem, do czego może doprowadzić absolutna kontrola człowieka przez aparat państwowy. A to w obliczu postępujących zmian technologicznych i gwałtownego rozwoju cyfrowych narzędzi komunikacji zdaje się brzmieć boleśnie aktualnie.
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
