Nie w szczepionkę

PEJZAŻ W KOLORZE SZAROŚCI

KULTURIADA

„Nie w Szczepionkę” to moje drugie spotkanie z prozą Jakuba Nowaka po znakomitej lekturze powieściowego debiutu autora ”To Przez Ten Wiatr”. I już wiem, że będę z jeszcze większą uwagą śledzić kolejne publikacje tego autora, bowiem odnoszę wrażenie, że Jakub Nowak ma jeszcze sporo do zaoferowania współczesnej literaturze, a ja chcę być tego naocznym świadkiem. Na samym początku warto zaznaczyć, że „Nie w Szczepionkę” to zupełnie inna książka niż ”To Przez Ten Wiatr”. Choć nie da się nie zauważyć charakterystycznego stylu autora – chociażby w sposobie, w jaki prowadzi wypowiedzi wykreowanych przez niego postaci – to jest to zupełnie odmienna historia. Ta powieść przywołuje na myśl obrazy melancholii, wieczornego deszczu i półmroku.. Dla wielu będzie to podróż w przeszłość – do czasów młodości, zapewne pełnej nie tylko nostalgii, ale też bolesnych wspomnień. Ja sam lat 90. nie mam prawa pamiętać – znam je głównie z opowieści bliskich, jednak podróż, w jaką zabrał mnie autor, na długo pozostanie w mojej pamięci i będzie stanowiła świadectwo mojej obecności w tamtym okresie. Kiedy myślę o tej książce, w głowie pojawiają mi się głównie odcienie szarości – barwa betonu, dymu, blokowisk, pochmurnego nieba. Tą szarością przesiąknięty jest cały świat, po którym tułają się bohaterowie niniejszej powieści. Ale nie oznacza to, że to historia pozbawiona emocji. Wręcz przeciwnie. Są to jednak uczucia z pogranicza smutku, gniewu, zobojętnienia czy lęku. W tym wszystkim kryje się jednak również nikła, przywodząca na myśl czasy dzieciństwa, nadzieja – taka, która pozwalała niegdyś wierzyć, że każdy problem da się rozwiązać jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. To co natomiast łączy „Nie w Szczepionkę” z poprzednią powieścią Nowaka, to bezsprzecznie wszechobecne napięcie. W recenzji ”To Przez Ten Wiatr” wskazywałem to jako najmocniejszy punkt książki – i tutaj nie jest inaczej. To właśnie napięcie sprawia, że trudno się od tej lektury oderwać. Jest niemal namacalne, oblepia każdą scenę, każdą rozmowę, każdy najdrobniejszy gest postaci. Nawet zwyczajne, z pozoru codzienne sytuacje nabierają tu dziwnej, niepokojącej głębi. W pewnym momencie akcja przenosi się do miejsca, które prawdopodobnie było odwiedzone przez każdego z nas przynajmniej raz – a jednocześnie, w kontekście tej powieści, wydaje się ono całkowicie wyrwane z realnego świata. Dzieją się tam rzeczy tak niepokojące, że przypominają senne koszmary czy halucynacje. Symbolika, dziwaczne dialogi i gęsta atmosfera zaburzają percepcję, a czytelnik, jak zahipnotyzowany, czeka na moment, który wreszcie pozwoli mu złapać oddech. Tak właśnie działa ta książka – jest jak sen, z którego nie sposób się wybudzić, podróż pełna znaczeń, mroku i emocji, które trudno jednoznacznie zinterpretować. Nie będę tutaj streszczać fabuły – zresztą nie o nią tu tak naprawdę chodzi. Wystarczy, że przeczytacie opis z tyłu okładki. Prawdziwa siła tej książki leży w jej atmosferze, w emocjach, które wzbudza, i w języku – który dla jednych może wydawać się surowy, a dla innych poruszający. I chociaż podczas lektury ani razu się nie uśmiechnąłem to jestem ogromnie wdzięczny, że miałem okazję się z tym tytułem zapoznać w tak wnikliwy i dogłębny sposób. Doświadczenia, jakie oferuje, są nie do podrobienia – a echo tej podróży będzie we mnie rezonować jeszcze długo po skończeniu tej książki.