Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami

Reportaż opisujący Rwandę roku 1994 i ludobójstwo, którego dopuścili się Hutu na Tutsi. Amerykański dziennikarz Philip Gourevitch pojechał na miejsce masakry i rozmawiał z ludźmi, którzy przetrwali piekło i są zmuszeni żyć dalej w pustce po najbliższych. Nie brakuje też rozmów z mordercami i współodpowiedzialnymi. W tej książce pada wiele nazwisk, nazw miejscowości i budynków – autor rzetelnie ustalił i oddał fakty. Gourevitch nie stara się być przezroczystym narratorem, wręcz przeciwnie – w całej historii słychać jego silny głos, który nie boi się nazywać rzeczy po imieniu. Wyraźnie krytykuje działania ONZ w tworzeniu obozów dla uchodźców, Francji, która dostarczała broń, USA, które tchórzliwie milczało, gdy mogło pomóc. Porażki rządów i organizacji międzynarodowych to jedna z najsmutniejszych kart tej historii, bo z pewnością choć części tego horroru można było uniknąć. Obrazy, które wywoła w głowie ten reportaż zostaną z nami na zawsze, warto wziąć to pod uwagę przed rozpoczęciem lektury. Ludobójstwo w Rwandzie w swojej skali i brutalności jest rzeczą niepojętą, ciężko ogarnąć umysłem, że wszystko co zostało opisane wydarzyło się naprawdę. Jeszcze trudniej uwierzyć, że to ludzie ludziom zgotowali ten los – inspirowani przez rząd, jednak w dużej mierze zwykli obywatele, zgotowali piekło swoim sąsiadom. Zatruwanie umysłów nienawiścią na masową skalę to niestety rzecz, która lubi się powtarzać w historii – warto przeczytać ku przestrodze, by poznać jakie mechanizmy tym kierują.

Książka pojawiła się w obecnym wydaniu za sprawą wydawnictwa Filia. Nie powiem „polecam” – niech każdy oceni czy ma siłę wejść w tę historię. Bez wątpienia jest to jednak jeden z najlepszych reportaży, jakie w życiu czytałam i uważam, że zdecydowanie warto.



Aleksandra, księgarka, Warszawa, Elektrownia Powiśle

Są książki, które czyta się z bezpiecznego dystansu, i są takie, które wciągają nas w sam środek piekła, nie oferując żadnego odkupienia. „Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami” to reportaż totalny. Philip Gourevitch nie tylko rekonstruuje przebieg ludobójstwa w Rwandzie, ale przede wszystkim zadaje pytanie, na które od 1994 roku świat nie potrafi odpowiedzieć: jak to możliwe, że sąsiad z dnia na dzień chwycił za maczetę, by zabić sąsiada?



Autor unika taniej sensacji, choć opisuje rzeczy niewyobrażalne. Jego siła tkwi w chłodnej analizie mechanizmów zła i obojętności. Gourevitch pokazuje, że masakra nie była nagłym wybuchem „plemiennej nienawiści”, lecz precyzyjnie zaplanowaną operacją logistyczną, na którą społeczność międzynarodowa patrzyła z założonymi rękami. Tytuł książki - zapożyczony z rozpaczliwego listu pastorów do swojego przełożonego - ustawia całą optykę lektury. To nie jest „historia”, to zapis świadomego oczekiwania na śmierć w świecie, który zdecydował się nie interweniować.



Lektura Gourevitcha boli, bo obdziera nas ze złudzeń co do natury ludzkiej i skuteczności dyplomacji. To literatura faktu w swojej najczystszej, najbardziej przerażającej postaci. Jeśli po „Inwazji jaszczurów” śmialiśmy się z ludzkiej głupoty, tutaj ten śmiech zamiera w gardle. To książka, która zostaje pod powiekami na lata, zmuszając do refleksji nad tym, co tak naprawdę oznacza hasło „nigdy więcej”.



Zuzanna, księgarka, Gdańsk, galeria Metropolia