Zarys sztuki wojennej

Do ,,Zarysu sztuki wojennej'' sprzed dwustu lat do dzisiaj odwołują się współczesne nauki o bezpieczeństwie i sztuka wojenna, książka jest przy tym w porównaniu np. do Clausewitza dużo przystępniejsza, choć ciągle to traktat naukowy. Skupia się mocno na ocenie kampanii Napoleońskich i omawia sporo konfliktów przełomu XVIII i XIX wieku. Wg. mnie dla osób rzeczywiście zainteresowanych tym okresem lub sztuką wojenną

Lubicie gry strategiczne i ciekawostki historyczne? Dobrze trafiliście, ale uzbrójcie się w cierpliwość. Najlepsze fragmenty „Zarysu sztuki wojennej” wplecione są mimochodem i przypadkiem jako dygresja do ogólnej teorii wojny.



Do tej książki musiałam podejść dwa razy. Wniosek po czytaniu pierwszych kilku rozdziałów: kto to pisał, jakiś oświeceniowy stuletni nudziarz? Dajcie krew, pot i łzy, a nie rozpisane na kartce manewry bojowe.



Wyobrażam teraz siebie jako studenta szkoły oficerskiej, w nowym mundurze z guzikami po obydwu stronach. Trochę jestem ciekawy, trochę przerażony. I jest jeden mentor, powiedzmy profesor Szkoły Wojskowej, wykładający sztukę wojenną, strategię, planowanie, teorię wojny. Ciekawe wnioski i wnikliwa analiza historii nikną przy powalająco wolnym tempie wykładu. Dziewiętnastowieczny strateg wypowiada się w stylu suchym i rzeczowym. (Resztę już piszę z zaświatów, bo umarłam z nudów.) Domyślałam się, ze styl odpowiada retoryka i system szkolnictwa w XIX w. Mój wyimaginowany student zasypia na wykładzie i nic nie pamięta. (A potem wysyłają go na wschód i mówią, że bagnet to nakładać ostrym do góry, a on ginie przygnieciony przez konia gdzieś pod Borodino.)



Ale czytam kolejne rozdziały i nagle okazuje się, że teoria przedstawiana przez autora zilustrowana jest przykładami z działań armii z różnych czasów (głównie jest to XIX w. i kampania Napoleona, ale są też wtrącenia o starożytności i średniowieczu). Mamy wspomnienia sprytnych manewrów bojowych, brawurowych decyzji dowódców, jak też wyniszczające marszruty i klęski spowodowane zbyt wielką ambicją przy zbyt małym zapleczu. Oblężenia, desanty, dywersje. Może gdyby romantycy przyswoili tę teorię, to powstania by się udały? Ciekawe...



Książka jest przepięknym przykładem, jak od setek lat teoria rozmija się z praktyką. Wojna w wykładzie Antoine’a Henriego Jominiego jest uporządkowana, sklasyfikowana, ma początek, rozwinięcie i zakończenie. Według generała wojna jest teatrem wymagającym przygotowań i prób. Z wykładów dowiadujemy się o rodzajach wojny, jej celach, założeniach. Teoretyk ma niepodważalną rację popartą analizą działań wojennych. Ma słuszne uwagi, zalecenia, komentarze. W większości jego wykład jest podkolorowany osobistymi opiniami albo hipotezami dotyczącymi błędów i klęsk wielkich armii w przeszłości. Te fragmenty są barwne, ciekawe i trafne. Pokazują, jak czasem niewielu dowódców miało dar strategicznego myślenia. Jednak każda wojna jest zaplanowana tylko w teorii i słuszna tylko dla jednej strony. W praktyce - wiadomo: brutalność, przemoc, niesprawiedliwość, działania „na huzia” i ogólnie zło.



Konkluzja:

Polecam pozycję miłośnikom serii „Historyczne bitwy” Bellony jako podsumowanie całej wiedzy historycznej i strategicznej oraz zainteresowanych tematem wojen napoleońskich (taki smaczek).

Recenzja rozwlekła jak wykład generała, ale jeśli was zainteresowała, to „Zarys sztuki wojennej” również okaże się dla was interesujący. A jeśli umrzecie z nudów w połowie, to lepiej nie wyprawiajcie się na Moskwę...



Weronika, księgarka, Gliwice Arena