Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
George Orwell – biografia i twórczość literackiego proroka XX wieku
Nazwisko George’a Orwella budzi skojarzenia przede wszystkim z okiem Wielkiego Brata oraz zasadą „wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre równiejsze niż inne”. Orwell to jednak ktoś więcej niż autor „Roku 1984” oraz „Folwarku zwierzęcego” – to człowiek z krwi i kości. Niespokojny duch XX wieku rzucający wyzwanie totalitaryzmowi oraz intelektualnemu lenistwu. W artykule przybliżymy życie i twórczość pisarza. Choć od jego śmierci minęło już 75 lat, Orwell wciąż mówi do nas głosem, którego nie wolno ignorować.
George Orwell – książki, które wyrastają z buntu i samotności
Pod literackim pseudonimem George Orwell kryje się Eric Arthur Blair. Urodził się 25 czerwca 1903 roku w Motihari w Indiach Brytyjskich. Był synem urzędnika administracji brytyjskiej, co przyczyniło się do jego dystansu względem kolonialnej ideologii.
Krytyczna postawa wobec brytyjskiego zarządzania koloniami sprawiła, że odciął się od rodzinnego nazwiska. W młodości uczęszczał do elitarnego Eton College – uważał się jednak za outsidera niewpisującego się w kanon tamtejszych elit.
Swój słynny pseudonim przyjął, ponieważ chciał oddzielić życie prywatne od twórczości literackiej. „George” był typowym imieniem niższej klasy średniej, „Orwell” to zaś nazwa jednej z jego ulubionych rzek, przepływającej przez hrabstwo Suffolk.
Na jego twórczość najmocniej wpłynęły dwie rzeczy: służba w Imperialnej Policji w Birmie oraz udział w hiszpańskiej wojnie domowej. Z okresu służby dla Imperium Brytyjskiego wyniósł niechęć do kolonializmu, w czasie udziału w wojnie toczonej na Półwyspie Iberyjskim stał się zaś nieprzejednanym wrogiem wszelkich ustrojów totalitarnych.
George Orwell – najważniejsze cytaty zapadające w pamięć
- „Wolność to prawo mówienia ludziom tego, czego nie chcą słyszeć”.
- „Najbardziej straszliwą rzeczą w totalitaryzmie nie jest to, że zabija, ale to, że niszczy duszę”.
- „Może to, czego człowiek pragnie najbardziej, to nie tyle być kochanym, ile rozumianym”.
- „Najgroźniejszym wrogiem człowieka jest jego układ nerwowy”.
- „Każde pokolenie wyobraża sobie, że jest inteligentniejsze od poprzedniego i mądrzejsze od następnego”.
- „W świecie powszechnego oszustwa mówienie prawdy to akt rewolucyjny”.
- „Należenie do mniejszości, nawet jednoosobowej, nie czyni nikogo szaleńcem”.
Twórczość wizjonera XX wieku
Dzieła wychodzące spod pióra Orwella były surowe, bezlitosne i głęboko uczciwe. Jego styl charakteryzował się prostotą – był klarowny oraz pozbawiony literackiego nadęcia. Twórczość Orwella miała za zadanie ujawniać mechanizmy władzy, demaskować kłamstwo i bronić prawdy zwykłego człowieka.
Najważniejsze książki Orwella
„1984 (edycja kolekcjonerska)”, George Orwell
Jedna z najważniejszych powieści światowej literatury. Lektura, o której nie sposób zapomnieć – nie dlatego, że opisuje nierealną rzeczywistość, lecz przeciwnie: świat przerażająco znajomy. Orwell napisał „1984” jako swoją ostatnią powieść, w której chciał ostrzec przed tym, co już zaczęło się dziać. Wielki Brat widzi wszystko, a język staje się narzędziem kontroli. Człowiek musi walczyć nie tylko o swoje życie, ale również o prawo do myślenia, odczuwania czy pamiętania.
Winston i Julia to para kochanków oraz buntowników próbujących zachować w sobie resztki tlącego się w nich człowieczeństwa. Ich wrogiem jest system przenikający umysł i wypaczający otaczającą rzeczywistość. Orwell w swojej powieści udowadnia czytelnikom, jak władza może odebrać człowiekowi jego wolność, pozornie nie zabierając mu żadnych praw. Po tej lekturze nic nie jest takie samo.
„Folwark zwierzęcy (edycja kolekcjonerska)”, George Orwell
„Folwark zwierzęcy” nie potrzebuje wielu stron, by wstrząsnąć dogłębnie czytelnikiem. Wystarcza do tego precyzja, z jaką Orwell przedstawia mechanizmy władzy przebranej za wolność i wyzwolenie. Z pozoru niewinna bajka, gdzie zwierzęta buntują się przeciwko ludziom, staje się alegorią rewolucji pożerającej własne dzieci. Ideały przyświecające zwierzętom wkrótce stają się nowymi narzędziami dominacji i niewoli. Kiedy władzę na folwarku przejmują świnie, wszyscy pracują dla – szeroko pojętego – dobra wspólnego. Jednak z czasem wszystko zaczyna przypominać to, przed czym zwierzęta pragnęły uciec.
Autor w jednym ze swoich najbardziej znanych dzieł wbija szpilę nie tylko w totalitaryzm, ale także w ludzką skłonność do samooszukiwania się i amnezji. Dzieła Orwella nigdy nie pozostawiają czytelnika obojętnym. Jego „Folwark zwierzęcy”, choć można go uznać za polityczną bajkę, przekazuje więcej o naturze władzy niż niejedna rozprawa naukowa.
„Zwierzęta w ogrodzie patrzyły to na świnie, to na człowieka, potem znów na świnie i na człowieka, ale nikt nie mógł się połapać, kto jest kim”.
Tym razem autor nie uderza w tony politycznego manifestu. Wprowadza raczej czytelnika w powrót do dzieciństwa, który obecnie stanowi obraz rozczarowania, tęsknoty i cichej grozy. George Bowling, poczciwy obywatel, wygrywa na wyścigach i zataja ten fakt przed własną żoną. Pragnie uciec do świata, jaki już nie powróci. Kraina zapamiętana w dzieciństwie nie stanowi już tak sielskiego krajobrazu. Nad Anglią zbierają się zaś ciemne chmury nadciągającej wojny.
Blair w tej powieści nieco odchodzi od przyjętego przez siebie stylu. Niemal całkowicie rezygnuje z wielkich tez i jednoznacznych symboli. Zamiast polityce daje głos zwykłemu człowiekowi, zmęczonemu hałasem cywilizacji i pożyciem małżeńskim. Rozprawa z wyidealizowanym obrazem dzieciństwa sprawia, że główny bohater patrzy z niepokojem w przyszłość. Mimo, wydawałoby się, lekkiego stylu powieści, stawia ona przed czytelnikiem pytania o sens ucieczki, pamięci i prób ocalenia czegokolwiek przed walcem historii.
„Córka proboszcza”, George Orwell
Książka Orwella, która po raz pierwszy zagląda tak głęboko w psychikę jednostki. Dorothy Hare to spokojna i ułożona córka pastora pobliskiej parafii. Dziewczyna po ataku amnezji wpada w ciąg wydarzeń, które znany jej świat wywracają do góry nogami. Pytania, jakie krążą po głowie Dorothy, stawiają pod znakiem zapytania nie tylko jej tożsamość, ale również całą znaną konstrukcję świata. Brutalność tej lektury nie polega na przemocy, a raczej na demontażu człowieczych złudzeń.
W biografii George’a Orwella, a także w jego twórczości, łatwo odnaleźć gniew i poczucie niesprawiedliwości, w „Córce proboszcza” do rollercoastera emocji dochodzi jeszcze litość. Jeden z rozdziałów powieści przybiera formę dramatu, co nigdy wcześniej nie zdarzyło się autorowi. Niektórzy doszukują się w tej historii wątków autobiograficznych Blaira. Może tkwi w tym ziarenko prawdy, bowiem uważał tę powieść za nieudaną i pragnął jej wydania dopiero po swojej śmierci. Ostatecznie książka ukazała się w 1935 roku, a Orwell zmarł 15 lat później, 21 stycznia 1950 roku.
„W hołdzie Katalonii”, George Orwell
W książce „W hołdzie Katalonii” autor nie próbuje tworzyć ani powielać mitów, jakie narosły wokół hiszpańskiej wojny domowej, toczonej w latach 1936-1939. Z żarliwością uczestnika, który brał udział w opisywanych wydarzeniach, burzy fałszywy obraz walk o idee. Na własnej skórze przekonał się, że nawet najpiękniejsze hasła mogą okazać się wyjątkowo zdradliwe. Orwell jako młody idealista przybył do Hiszpanii, by bić się z faszyzmem, a wracał z niej ciężko doświadczony oraz jako zagorzały antykomunista.
W okopach spotkał entuzjazm, biedę, głód, ale także odwagę i dowody przyjaźni. W książce tej Blair nie skupia się na wyjaśnianiu historii – on ją kwestionuje. Nie buduje sztucznych legend – ukazuje jak łatwo zgubić sens w imię lojalności wobec ideologii. Po udziale w tej wojnie autor wyleczył się z idealizmu. Został pisarzem, który nie ufał nikomu – tylko faktom.
Innym uczestnikiem hiszpańskiej wojny domowej był równie wielki i znany pisarz – Ernest Hemingway. Zachęcamy do zapoznania się z jego twórczością:
„Birmańskie dni”, George Orwell
Jako człowiek o lewicowych poglądach Orwell był nieprzejednanym wrogiem kolonializmu. Jego „Birmańskie dni” nie są napisane z pozycji oskarżyciela, a raczej człowieka uwikłanego w system, z którego w żaden sposób nie jest w stanie się samodzielnie wydostać. John Flory, główny bohater powieści, należy do grona brytyjskich kolonizatorów, jednak jego wrażliwość na krzywdę drugiego człowieka nie spotyka się ze zrozumieniem ze strony krajan. Nie kolor skóry, lecz sumienie czyni go outsiderem.
Autor w charakterystyczny dla siebie sposób obnaża mechanizmy społecznej hipokryzji. „Birmańskie dni” pokazują, jak łatwo władza odczłowiecza, a konformizm zatruwa nawet najprostsze ludzkie relacje. Walka wewnętrzna bohatera pomiędzy lojalnością do imperium a sprzeciwem wobec niesprawiedliwości wpędza go w samotność – a czytelnika prowadzi ku gorzkim refleksjom. Pod płaszczykiem egzotyki Orwell rozprawia się z imperium kolonialnym, które nie zna litości.
„Wiwat aspidistra!”, George Orwell
Akcja powieści rozgrywa się w przedwojennej Anglii, gdzie pragnienie wolności zderza się z mieszczańskim poczuciem przyzwoitości i wszechobecnego kultu pieniądza. Gordon Comstock to młody ambitny poeta – jest zbyt dumny, by pracować dla banku, a jednocześnie zbyt biedny, by godnie żyć. Próbuje odnaleźć sens w otaczającej go codzienności, ale ta nie wybacza jego idealizmu i nie traktuje go ulgowo. Aspidistra, roślina stojąca w każdym angielskim domu, staje się zarówno obiektem pogardy, jak i tęsknoty za wolnością oraz stabilnością.
Twórczość Orwella nieustannie wraca do odwiecznego konfliktu między jednostką a systemem. Tutaj główny bohater nie jest buntownikiem ani rewolucjonistą – stara się jak najmniej boleśnie dryfować między godnością a głodem. To powieść o tym, jak trudno zachować niezależność w świecie, w którym wszystko – nawet sumienie – wystawia się na sprzedaż. „Wiwat aspidistra!” z pewnością zmusi do gorzkich rozmyślań i refleksji nad mentalnością oraz charakterem.
„Na dnie w Paryżu i Londynie”, George Orwell
Młody 30-letni autor, jakim był w 1933 roku Eric Blair, w „Na dnie w Paryżu i Londynie” zanurza się w świat, którego większość pragnie nie dostrzegać. Książka narodziła się nie w wyniku jego reporterskiej ciekawości, a w obliczu konieczności, która go spotkała. Paryskie podziemia restauracyjnych kuchni, hotele robotnicze i ciasne londyńskie przytułki – to rzeczywistość, jaka ukształtowała patrzenie na świat i poglądy młodego Blaira.
Autor nie romantyzuje w żaden sposób nędzy, w jakiej przyszło mu żyć. Słucha i uważnie notuje wszystko, co dzieje się wokół niego. Jest to debiutancka powieść Orwella, która narodziła się z bólu, głodu i codziennej walki o przetrwanie. Opisuje świat zbudowany na nierówności i krzywdzie. Lektura nie pozostawia czytelnika obojętnym.
Dla tych, którzy chcą poczuć orwellowski język w oryginale, szczególnej uwadze polecamy:
Twórczość George’a Orwella – zaproszenie do myślenia i buntu
Literatura Orwella działa jak lustro – nie upiększa i nie zniekształca. Odsłania przed czytelnikiem to, co niewygodne, pokazuje rzeczywistość z perspektywy jednostki uwikłanej w konflikt z istniejącym systemem. Niezależnie od tego, czy sięgamy po klasyki takie jak „1984” i „Folwark Zwierzęcy”, czy po pozycje mniej znane jak „Birmańskie dni” – każda z tych historii prowokuje i zostaje z czytelnikiem na długo.
Książki George’a Orwella nie oferują prostych odpowiedzi – one uczą człowieka zadawać właściwe pytania. Wszystkie wymienione tytuły – i więcej – znajdziesz w ofercie Świata Książki. Warto sięgnąć po nie teraz – bo Orwell nie przestaje być aktualny. To twórczość dla każdego, kto ceni zarówno literaturę z charakterem, jak i treść.
Zobacz inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:
- Jakub Żulczyk – książki, życiorys i cytaty autora kultowego „Ślepnąc od świateł”
- Stephen King – książki. Zestawienie najlepszych tytułów mistrza grozy
- Eliza Orzeszkowa – książki, epoka oraz życiorys w pigułce. Przewodnik po polskich pisarzach
- Książki, które wciągają od pierwszej strony – czyli „jeszcze tylko jeden rozdział”
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
