Magia ironii i wyobraźni. W literackim świecie Michaiła Bułhakowa

Codzienne życie Michaiła Bułhakowa nie rozpieszczało. Zmagania z władzą, niepowodzenia w życiu uczuciowym oraz trudności z wydawaniem własnych dzieł to tylko część kłopotów, z jakimi zmagał się na przestrzeni lat. Nie przeszkodziło mu to jednak w tym, aby zapisać się złotymi zgłoskami w historii literatury światowej. Poznaj bliżej jego twórczość i równie fascynującą biografię.

Sam przeciw światu, czyli krótki życiorys Michaiła Bułhakowa

Początki

Michaił Bułhakow urodził się 15 maja 1891 roku w rodzinie, w której sztuka i życie duchowe odgrywały kluczową rolę. Jego ojciec był profesorem historii religii na jednej z kijowskich uczelni, natomiast matka prowadziła stancję dla dzieci swoich bliskich. Nie przekładało się to jednak na ich wysokie zarobki. Sytuacja pogorszyła się jeszcze bardziej, gdy w 1907 roku zmarł ojciec Bułhakowa. Michaił, jako najstarszy z siedmiorga rodzeństwa, musiał wziąć na siebie odpowiedzialność za resztę rodziny.

Wojenna zawierucha

Zaraz po skończeniu szkoły średniej zapisał się na studia medyczne, które ukończył, uzyskując specjalizację z wenerologii. Swoje pierwsze doświadczenia jako lekarz zdobywał w niezwykle trudnych warunkach. Z racji trwającej wówczas I wojny światowej zmobilizowano go do wojska, gdzie razem ze swoją pierwszą żoną Tatianą Łappą prowadził szpital. Skrajne przemęczenie, narastające poczucie zagrożenia wojną oraz trudności w życiu małżeńskim sprawiły, że z czasem uzależnił się od morfiny.

Pierwsze kroki jako pisarz

Jak napisał później jeden z jego biografów: „Morfina zabiła Bułhakowa lekarza i spowodowała narodziny Bułhakowa pisarza”. Na początku 1920 roku postanowił on porzucić praktykę medyczną i poświęcić się pracy dziennikarskiej. Równolegle stawiał też swoje pierwsze literackie kroki. Wiązało się to jednak z obniżeniem zarobków, a co za tym idzie pogorszeniem – i tak już wówczas nienajlepszych – warunków życia. Na domiar złego rosnąca popularność sprawiła, że coraz bardziej interesowała się nim tajna sowiecka policja polityczna – co dla wielu twórców było wówczas równoznaczne z wyrokiem śmierci.

Trudności w życiu osobistym i zawodowym

W 1924 roku rozstał się z Tatianą i niemal od razu związał się z redakcyjną koleżanką, Lubow Jewgienijną Biełoziorską. Również to małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Stabilizacja nastąpiła dopiero po poznaniu trzeciej żony, Jeleny Siergiejewnej Szyłowskiej, z którą ożenił się w 1931 roku. 

Narastająca atmosfera strachu i bolszewicki terror coraz mocniej odbijały się na Bułhakowie, co było pokłosiem wydanej w 1929 roku „Zmowy świętoszków”. Ta spotkała się z bardzo nieprzychylnymi reakcjami władz. Zdesperowany Bułhakow pisał błagalne listy do samego Stalina, prosząc go o umożliwienie mu kontynuowania kariery. Zostało to zaakceptowane jedynie częściowo. Niedługo potem zatrudniono go jako asystenta reżysera w Teatrze Artystycznym. Odmówiono mu jednak wyjazdu za granicę, o czym marzył od lat. 

Ostatnie miesiące życia

Po wybuchu II wojny światowej jego stan zdrowia gwałtownie się pogorszył. Niedługo potem usłyszał wstrząsającą diagnozę: nerczyca. Z chorobą tą zmagał się również jego ojciec. Pisarz, zdając sobie sprawę, że rokowania są bardzo niepomyślne, pracował dniami i nocami nad ukończeniem swojego najważniejszego dzieła, czyli „Mistrza i Małgorzaty”. Pozbawiony sił, w ostatnich tygodniach życia wprowadzał do tekstu poprawki, dyktując je bliskim.

Michaił Bułhakow zmarł 10 marca 1940 roku. Pożegnano go z honorami, a urnę z jego prochami złożono na moskiewskim Cmentarzu Nowodziewiczym, gdzie spoczywa wielu zasłużonych Rosjan.