Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
Magiczny świat Doliny Muminków. Na czym polega fenomen książek o Muminkach?
11/29/2025
Aleksandra Borodziuk
Kto z nas, będąc dzieckiem, nie marzył, aby choć raz przenieść się do Doliny Muminków? Mama Muminka, Włóczykij czy Mała Mi to dziś bohaterowie popkultury – kochani tak samo przez dzieci, jak i dorosłych. Na czym polega fenomen tej serii i kim jest autorka stojąca za jej powstaniem? Od której książki warto rozpocząć swoją przygodę z Muminkami? I wreszcie… czy Buka naprawdę była tak straszna, jak się o niej powszechnie uważa? Tego wszystkiego i jeszcze więcej dowiesz się w naszym dzisiejszym artykule!
W wojennej zawierusze. Jak powstały „Muminki”?
Choć „Muminki” pozornie mogą wyglądać jak niewinna bajka dla dzieci, niewiele osób wie, że za ich powstaniem kryje się dramatyczne tło. Inspiracją do ich stworzenia była… chęć napisania przez Tovę Jansson historii, która przyniesie pocieszenie bliskim jej osobom. Była bowiem końcówka 1939 roku, a świat pogrążał się w największym na świecie konflikcie.
Pierwsze szkice o małych trollach (jak początkowo nazywała ona Muminki) powstawały zimą, aby następnie na kilka lat wylądować na dnie szafy. Pisarka wróciła do nich w 1945 roku, tworząc do nich unikalne ilustracje. W książce tej wyraźnie dostrzegalne są echa II wojny światowej – zwłaszcza w ponurej i ciemnej kresce. W kolejnych tomach historie o Muminkach nabierały coraz bardziej ciepłego tonu – zachowując jednak swój marzycielski i nieco melancholijny charakter.
Tove Jansson – niezapomniana autorka książek o „Muminkach”
Życiorys Tove Jansson – podobnie jak cała seria o „Muminkach” – może intrygować. Pisarka przyszła na świat 9 sierpnia 1914 roku w Helsinkach. Dziewczynka dorastała w domu tętniącym sztuką. Jej matka była bowiem ilustratorką, z kolei ojciec oddawał się rzeźbiarstwu. Mała Tove od dzieciństwa chętnie sięgała więc po kredkę i ołówek, doskonaląc pod czujnym okiem rodziny swoje umiejętności plastyczne.
Swoje pierwsze prace plastyczne zaczęła publikować już jako nastolatka. Niedługo potem przeniosła się do Szwecji, skąd pochodziła jej mama. Po ukończeniu szkoły studiowała sztukę na jednym ze sztokholmskich wydziałów. W okresie tym sporo podróżowała po Europie, zatrzymując się na dłużej m.in. w Niemczech i we Francji, gdzie miała kontakt z nowymi formami sztuki i poznała wiele osób czujących świat w sposób podobny do niej samej. W międzyczasie zaczęła również coraz bardziej interesować się twórczością literacką – w której również przejawiała nieprzeciętne umiejętności.
W latach 40-tych stała się jedną z najbardziej wpływowych fińskich artystek młodego pokolenia. Jej wystawy cieszyły się dużą popularnością zwłaszcza w Helsinkach, w których mieszkała później aż do swojej śmierci.
Pierwsza część muminkowej serii nie spotkała się, co ciekawe, z dużym entuzjazmem. Artystka – głęboko wierząc w powodzenie projektu – postanowiła się jednak nie poddawać i niedługo później światło dzienne ujrzały kolejne tomy z cyklu. Nie pomyliła się.
„Muminki” zostały gorąco przyjęte zarówno przez najmłodszych, jak i dorosłych, zaciekawionych wykreowanym przez nią światem. Równocześnie artystka wciąż tworzyła, między innymi powieści dla dorosłych czy ilustracje. Szczególnie chętnie malowała karykatury, których w ciągu jej życia powstało co najmniej kilkaset.
Wiele działo się wówczas ponadto także w jej życiu prywatnym. Związek z dziennikarzem i działaczem społecznym, Atosem Wirtanenem, nie przetrwał próby czasu i para była zmuszona zerwać zaręczyny.
W 1955 roku Tove Jansson nawiązała bliską relację z fińską graficzką i wykładowczynią akademicką Tuulikki Pietilä. Łączyła je nie tylko silna więź uczuciowa, ale także wspólna pasja, która z czasem przerodziła się w długotrwałą współpracę artystyczną. Kobiety co wakacje zaszywały się w małym domku na wysepce Klovharun, gdzie jeździły przez blisko 30 lat. Tam rozmawiały o kolejnych pomysłach na rozwój „Muminków” i wspólnie tworzyły ilustracje. Para była ze sobą związana aż do śmierci Tove, która miała miejsce 27 czerwca 2001 roku. Pisarka została pochowana w swoim rodzinnym mieście.
Melancholia dzieciństwa. Skąd tak wielka popularność „Muminków” Tove Jansson?
Sukces „Muminków” nie wynika jedynie z przystępnej fabuły i oryginalnych ilustracji. Pisarka ta wykreowała bowiem świat łączący w sobie pozornie sprzeczne rzeczy, takie jak nostalgia, beztroska, radość i tęsknota. Jej opowieści trafiają zarówno do najmłodszych, doceniających ich przygodowy klimat, jak też do dorosłych, którzy dostrzegają w „Muminkach” głębię refleksji.
Tak subtelna równowaga pomiędzy humorem a powagą i uniwersalnym przesłaniem sprawia, że „Muminki" pozostają aktualne i bliskie czytelnikom w każdym wieku – bez względu na pochodzenie czy zdobyte doświadczenia.
„Muminki” – książki. Kolejność czytania
- „Małe trolle i duża powódź” (1945)
- „Kometa nad Doliną Muminków” (1946)
- „W Dolinie Muminków” (1948)
- „Pamiętniki Tatusia Muminka” (1950)
- „Lato Muminków” (1954)
- „Zima Muminków” (1957)
- „Opowiadania z Doliny Muminków” (1962)
- „Tatuś Muminka i morze” (1965)
- „Dolina Muminków w listopadzie” (1970)
Tove Jansson jest również autorką licznych komiksów poświęconych życiu Muminków i ich przyjaciół. Część z nich powstała wspólnie z jej bratem, Larsem – pisarzem i rysownikiem. W kolejnych latach Lars kontynuował pracę nad rozwojem komiksów samodzielnie.
Inne książki o Muminkach, które warto znać
Książki Tove Jansson stały się inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców, zafascynowanych światem Muminków. Na księgarnianych półkach regularnie pojawiają się kolejne muminkowe książki, przedstawiające zarówno całkiem nowe losy bohaterów, jak też ilustrowane wydania klasycznych historii.
Przykładem mogą być przepiękne kartonowe książeczki wydawnictwa HarperKids, takie jak „Odwagi, Muminku!”, ucząca, jak przełamywać swoje lęki w obliczu tego, co nieznane. Ciekawą opcją mogą być też opowiadania powstałe na kanwie twórczości Jansson, np. „Muminek i Włóczykij szukają przygód”. Twoja pociecha zaczyna naukę czytania? Sięgnijcie wspólnie po książkę „Muminki. Oto Mała Mi. Czytam sobie” Zofii Staneckiej, zachęcającą dzieci do samodzielnej lektury.
Książki o „Muminkach” – najważniejsi bohaterowie z uniwersum
Na przestrzeni wszystkich książek o Muminkach pojawiło się kilkudziesięciu bohaterów. Każdy z nich odznacza się innym wyglądem i osobowością – symbolizując zarazem różne postawy życiowe. Wśród postaci, które najsilniej zapisały się w świadomości fanów serii Tove Jansson, warto powiedzieć między innymi o:
- Mamusi Muminka – opiekuńcza, czuła i niezwykle pomocna. Z zadziwiającym spokojem podchodzi do kolejnych zawirowań losu;
- Tatusiu Muminka – romantyk i marzyciel, marzący o dalekich podróżach w nieznane. Wyróżniający się wyraźnymi zamiłowaniami artystycznymi;
- Muminku – odznaczający się łagodnym, choć nieco naiwnym usposobieniem. Zapatrzony w Pannę Migotkę, ufa jej i jest gotowy zawsze nieść jej bezwarunkową pomoc. Wspaniały przyjaciel, co rusz przeżywający coraz to nowe przygody;
- Pannie Migotce – kapryśna i romantyczna, uwielbia otaczać się tym, co piękne. Potrafi zmieniać kolor swojej bujnej grzywki zależnie od nastroju. Kiedy trzeba – stanowcza i samodzielna;
- Ryjku – przygarnięty przez rodzinę Muminków, dość tchórzliwy i wiecznie nerwowy. Bardzo ciekawy świata – choć nie zawsze dobrze przewidujący możliwe konsekwencje swoich działań;
- Włóczykiju – wolny duch i intrygujący samotnik, nie przywiązuje szczególnej wagi ani do rzeczy materialnych, ani higieny osobistej. Bardzo oddany Muminkowi. Często wyrusza w nieznane. Zawsze ma przy sobie harmonijkę, na której przygrywa melancholijne melodie;
- Małej Mi – złośliwa, rezolutna i stawiająca na swoim – choć optymistycznie patrząca na życie. Ma włosy splecione w ciasny kok;
- Bobku – malutki włochaty stworek, wydzielający niezbyt przyjemny zapach. Zawadiaka, często robi zamieszanie w domu Muminków;
- Too-tice – spokojna i zrównoważona, ma krótkie włosy w jasnym kolorze oraz niebieską czapkę z pomponem. Inspiracją do jej powstania była Tuulikki Pietilä;
- Migotku – brat Panny Migotki, zapalony mól książkowy. Inteligentny i pewny siebie. Bardzo sprawny konstruktor;
- Mimbli – starsza siostra Małej Mi, a zarazem jej zupełne przeciwieństwo – przynajmniej pod względem charakteru. Łagodna, delikatna i przyjaźnie nastawiona do życia.
- Buce – jedna z najbardziej fascynujących postaci w „Muminkach”, a zdaniem wielu – zarazem najbardziej przerażająca. Swoim wyglądem przypomina wielką skałę, gdziekolwiek się pojawia, przynosi chłód i strach. Bardzo tęskni za ciepłem, jednak z powodu otaczającej jej aury zmuszona jest żyć samotnie.
Warto powiedzieć co nieco również o uwielbiających porządek Filifionkach, wiecznie zmierzających nie wiadomo dokąd Hatifnatach oraz przemądrzałych Paszczakach, z lubością kolekcjonujących co dziwniejsze przedmioty. Każda z postaci tworzy wyjątkowy klimat „Muminków” i sprawia, że tak trudno wyobrazić sobie Dolinę Muminków bez chociażby jednej z nich. To właśnie różnorodność ich charakterów – od tchórzliwych po odważne, od beztroskich marzycieli po cynicznych pragmatyków – czyni świat Jansson tak wielowymiarowym.
„Muminki” – 5 naszych ulubionych cytatów
- „Któregoś wczesnego ranka w Dolinie Muminków Włóczykij obudził się w swoim namiocie i poczuł, że nadeszła jesień i czas ruszać w drogę. Taki wymarsz zawsze jest nagły”.
- „W zimie człowiek robi się strasznie stary”.
- „– Wiesz – zwierzył się Włóczykijowi – takie to jest miłe, jeśli chodzi o ciebie, że mało mówisz. Wydajesz się niesłychanie mądry, dlatego że się nie odzywasz”.
- „Opowiadać przedwcześnie o swoich najskrytszych tajemnicach jest rzeczą bardzo niebezpieczną”.
- „Można leżeć na moście i patrzeć, jak przepływa pod nim woda. Albo biegać i brodzić w czerwonych butach po mokradłach. Albo zwinąć się w kłębek i przysłuchiwać się, jak deszcz pada na dach. Bardzo jest łatwo miło spędzać czas”.
Muminkowe gadżety – idealne na prezent dla kogoś bliskiego
Mało jest książkowych serii, które cieszyłyby się równie dużą popularnością zarówno wśród dzieci, jak też dorosłych, co „Muminki”. Książki należące do tego cyklu to tylko część rozległego świata Tove Jansson. Do wyboru masz bowiem między innymi przeurocze notatniki w formacie A5, stworzone z myślą o codziennych zapiskach, puzzle składające się z 1000 elementów (w sam raz na przytulny zimowy wieczór z herbatką w dłoni) czy… książkę z 29 włóczkowymi wzorami skarpetek z „Muminków” – którymi później możesz obdarować swoich bliskich.
Gadżety i książki o Muminkach na stronie księgarni internetowej Świata Książki
Melancholijna, bajkowa atmosfera, niebanalne i ekscentryczne postaci oraz wyjątkowa głębia ukryta pod pozornie prostymi historiami – „Muminki” Tove Jansson to seria, która do dziś podbija serca kolejnych pokoleń czytelników. Niezależnie od tego, czy dopiero rozpoczynasz przygodę z Doliną Muminków czy należysz do miłośników twórczości Jansson, na naszej stronie znajdziesz szeroki wybór książek, komiksów i gadżetów ze świata Muminków. Zapoznaj się z naszą ofertą już dziś i zobacz, na jakie promocje możesz liczyć u nas w tym momencie.
Sprawdź inne artykuły na naszym blogu, w których wspominamy o „Muminkach”!
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
