Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
Olga Tokarczuk – najważniejsze informacje o życiu i twórczości noblistki
2/28/2025
Aleksandra Borodziuk
Olga Tokarczuk to jedna z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych pisarek zarówno w Polsce, jak i poza granicami naszego kraju. Jej twórczość, odznaczająca się pogłębioną refleksją na temat natury człowieka oraz tak charakterystycznym dla pisarki stylem, pozwoliła jej zdobyć uznanie milionów czytelników i zaprowadzić ją na literackie szczyty. Ukoronowaniem tego była przyznana jej w 2019 roku Literacka Nagroda Nobla. Zajrzyj do naszego dzisiejszego artykułu i poznaj bliżej jej życiorys oraz fascynującą twórczość.
Kim jest Olga Tokarczuk? Życiorys w pigułce
Olga Tokarczuk to polska noblistka, pisarka oraz psycholożka. Autorka ta przyszła na świat 29 stycznia 1962 roku w położonym w województwie lubuskim Sulechowie. Już od wczesnych lat wykazywała zainteresowanie filozofią i literaturą, efektem czego był wybór kierunku psychologia na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie praca w tym zawodzie.
Jej debiut literacki miał miejsce, gdy Tokarczuk miała zaledwie 17 lat. Swoje opowiadania publikowała początkowo jako „Natasza Borodin”. Jej pierwsza powieść – „Podróż ludzi Księgi” – ukazała się na rynku w 1993 roku i zdobyła uznanie zarówno czytelników, jak i krytyków literackich. Niedługo potem opublikowała kolejne głośne powieści – w tym „Prawieka i inne czasy” (uznawanego za jeden z najważniejszych utworów polskiej literatury XX wieku) czy „Dom dzienny, dom nocny”.
Tokarczuk aktywnie zabiera głos w debacie społecznej, współtworząc szereg inicjatyw mających na celu promowanie kultury, praw człowieka i ekologizmu. Deklaruje się jako feministka oraz dystansuje od działalności kościoła katolickiego. Prywatnie od lat związana jest z Grzegorzem Zygadło – filologiem, a zarazem managerem artystki.
Pisarka ta ma na swoim koncie szereg najważniejszych nagród literackich, takich jak Paszport „Polityki” w kategorii „literatura”, Nagroda Fundacji im. Kościelskich, Nagroda Literacka „Nike” czy The Man Booker International Prize 2018. Najważniejszą z nich bez wątpienia jest jednak oczywiście literacka Nagroda Nobla.
Za co Olga Tokarczuk dostała Nagrodę Nobla?
Olga Tokarczuk to autorka powieści i opowiadań uhonorowana Nagrodą Nobla w 2019 roku w dziedzinie literatury. Akademia nagrodziła ją za „wyobraźnię narracyjną która z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia", doceniając jej nowatorski wkład w rozwój współczesnej literatury. Ciekawostką może być fakt, że oprócz Tokarczuk decyzją Akademii Szwedzkiej i Fundacji Noblowskiej literacką Nagrodę Nobla przyznano także Peterowi Handkowi – austriackiemu pisarzowi i tłumaczowi.
Olga Tokarczuk – twórczość. Co warto o niej wiedzieć?
Twórczość Olgi Tokarczuk to rzecz, która wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom. W swoich książkach chętnie sięga ona po osiągnięcia różnych dziedzin i stylów literackich, z powodzeniem łącząc magię z realizmem, jawę ze snem, to, co ziemskie z tym, co nadprzyrodzone oraz to, co namacalne, z nienamacalnym. Pisarka ta niejednokrotnie odwołuje się ponadto do tradycji psychoanalitycznych, pełnymi garściami czerpiąc z dorobku Carla Gustava Junga – zwłaszcza w obszarze archetypów i nieświadomości zbiorowej.
Jej utwory, choć nierzadko osadzone w wiekach wcześniejszych, często stanowią aluzję do aktualnych wydarzeń na scenie społecznej i politycznej.
Tokarczuk chętnie eksperymentuje z różnymi gatunkami literackimi, łącząc je w całość. Jej książki zostały przetłumaczone jak dotąd na prawie 40 języków – w tym angielski, niemiecki, francuski, chiński czy arabski.
Opowiadania i powieści Olgi Tokarczuk – książki chronologicznie. Wybrane tytuły
Powieści Olgi Tokarczuk
Debiutancka powieść Olgi Tokarczuk, której akcja rozgrywa się w XVII-wiecznej Francji, kiedy to w 1685 roku Ludwik XIV odwołał edykt nantejski, doprowadzając do likwidacji protestantyzmu w kraju i znacząco ograniczając swobodę wyznania. Decyzja ta skłania grupę hugenotów do ucieczki na północ, gdzie chcą odnaleźć swoje upragnione szczęście.
Oparta na motywach pracy doktorskiej Carla Gustava Junga powieść psychologiczna, poświęcona losom nastoletniej Erny Eltzer, czyli tytułowej E.E. Pewnego dnia odkrywa ona w sobie istnienie zdolności parapsychologicznych, szybko zyskując zainteresowanie otoczenia. Z czasem dziewczyna zaczyna tracić jednak swoją podmiotowość, a jedyną formą ucieczki przed społeczną presją staje się dla niej bliski kontakt z przyrodą.
Jedna z najsłynniejszych powieści w dorobku Tokarczuk, w umiejętny sposób łącząca w sobie wątki magiczne z realistycznymi. Tytułowy Prawiek to położona w centralnej Polsce wioska, a zarazem mikrokosmos, gdzie w nierozłącznym splocie wiążą się ze sobą losy pokoleń kilku rodzin.
Jak napisała o „Prawieku” Kinga Dunin: „Ta książka jest metaforą świata, sporem filozoficznym o inne interpretacje rzeczywistości”.
Mało jest książek na gruncie literatury polskiej łączących w sobie tak wiele różnych gatunków. Tokarczuk snuje w niej refleksje na temat samotności, przemijania, istnienia na granicy jawy i snu, mitologizując codzienność i nadając jej zupełnie nowego wymiaru.
Ciekawostką może być fakt, że „Dom dzienny, dom nocny” to pierwsza polska powieść opublikowana w internecie, co w symboliczny sposób zapoczątkowało rynek książek w formie elektronicznej w naszym kraju.
Tokarczuk jest pisarką, która chętnie sięga po mity i opowieści znane ludzkości od setek, a nawet tysięcy lat. Nie inaczej jest w powieści „Anna In w grobowcach świata”, w której na nowo interpretuje ona mezopotamski mit o Isztar – bogini wojny i miłości.
Pierwsza polska książka, która zdobyła prestiżową Nagrodę Bookera, przyznawaną za najlepszą powieść angielskojęzyczną z ostatniego roku. Tokarczuk zaprasza nas w podróż po najodleglejszych zakątkach ziemi i czasów, oprowadzając nas po bajecznie bogatych sułtańskich pałacach, nowożytnych gabinetach osobliwości i gwarnych lotniskowych halach odlotów. Kim są tytułowi bieguni i co mają oni wspólnego z pewnym prawosławnym odłamem starowierców? Odpowiedź na to pytanie z pewnością może Cię zaskoczyć.
„Prowadź swój pług przez kości umarłych”
„Prowadź swój pług przez kości umarłych” to bez wątpienia jedna z najbardziej intrygujących powieści w dorobku Tokarczuk. Stanowi ona bowiem pełnokrwisty kryminał, będąc zarazem ważnym głosem w debacie społecznej na temat ekologii, praw zwierząt oraz wpływie działalności człowieka na kształt współczesnego świata.
Centralną postacią książki jest zamieszkująca Kotlinę Kłodzką emerytowana nauczycielka Janina Duszejko, parająca się na co dzień magią oraz tłumaczeniem utworów Williama Blake’a (do którego zresztą nawiązuje sam tytuł utworu). Kiedy w jej okolicy zaczyna dochodzić do zbrodni, których ofiarami padają myśliwi, kobieta wyraża przekonanie, że osobami odpowiedzialnymi za morderstwa są… zwierzęta, chcące zemścić się na ludziach za ich bezmyślność oraz okrucieństwo względem natury.
Monumentalna, bo licząca sobie prawie 1000 stron, powieść rozgrywająca się w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Nawiązuje ona do szeregu postaci historycznych, z czego najważniejszą z nich jest Jakub Lejbowicz Frank – założyciel żydowskiej sekty frankistów, głoszący przekonanie o swojej mesjańskiej posłudze.
Pod wieloma względami książka ta może przywodzić na myśl „Trylogię” Henryka Sienkiewicza – mitologizacja ta daleka jest jednak od tak charakterystycznego dla autora „Potopu” idealizowania przeszłości.
Zestawienie zamyka jedna z najnowszych pozycji w twórczości Olgi Tokarczuk. Akcja powieści rozgrywa się w 1913 roku na terenie dzisiejszego Sokołowska na Dolnym Śląsku, w sanatorium specjalizującym się w leczeniu gruźlicy. Pewnego razu przybywa do niego zmagający się z tą chorobą student ze Lwowa, Mieczysław Wojnicz. Natyka się tam na innych kuracjuszy, którzy prowadzą zażarte dyskusje na tematy natury moralnej i społecznej. Jednocześnie okazuje się, że na pobliskich terenach dochodzi do serii tajemniczych zgonów, wokół których narasta coraz więcej plotek.
Tym, co decyduje o wysokiej wartości artystycznej „Empuzjonu”, są nie tylko jego niecodzienna warstwa fabularna i unikalny język Tokarczuk, ale też mnogość literackich i filozoficznych aluzji – w tym do Karola Darwina czy Friedricha Nietzschego.
Inne książki Olgi Tokarczuk, które warto znać
- „Szafa”
- „Opowieści wigilijne”
- „Gra na wielu bębenkach”
- „Ostatnie historie”
- „Opowiadania bizarne”
- „Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa”
- „Lalka i perła”
- „Moment niedźwiedzia”
- „Czuły narrator”
Olga Tokarczuk – cytaty o życiu. 8 niezapomnianych sentencji
- „Wszystko przeminie. Mądry człowiek wie o tym od samego początku i niczego nie żałuje”.
- „Ludzie myślą, że żyją bardziej intensywnie niż zwierzęta, niż rośliny, a tym bardziej – niż rzeczy. Rośliny śnią, że żyją bardziej intensywnie niż rzeczy. A rzeczy trwają, i to trwanie jest bardziej życiem niż cokolwiek innego”.
- „Czułość jest tą najskromniejszą odmianą miłości. To ten jej rodzaj, który nie pojawia się w pismach ani w ewangeliach, nikt na nią nie przysięga, nikt się nie powołuje. Nie ma swoich emblematów ani symboli, nie prowadzi do zbrodni ani zazdrości. Pojawia się tam, gdzie z uwagą i skupieniem zaglądamy w drugi byt, w to, co nie jest >>ja<<”.
- „Och, ludzie ciągle potrzebują rzeczy niezwykłych, cudów, szaleństw. I po co? Żeby z jeszcze większą gorliwością akceptować swoje zwyczajne życie”.
- „To, że coś przeżyłam, wcale nie znaczy, że poznałam tego znaczenie”.
- „Żyjemy w świecie, który sobie wymyślamy. Ustalamy sobie, co jest dobre, a co nie, rysujemy mapy znaczeń... A potem całe życie zmagamy się z tym, cośmy sobie wykoncypowali. Problem polega na tym, że każdy ma swoją wersję, i dlatego tak trudno się jest ludziom porozumieć”.
- „W podróżach zawsze w końcu natyka się na siebie, jakby się samemu było ich celem”.
- „O kraju świadczą jego zwierzęta. Stosunek do zwierząt. Jeżeli ludzie zachowują się bestialsko wobec zwierząt, nie pomoże im żadna demokracja ani w ogóle nic”.
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
