Adam Mickiewicz

W głąb polskiej duszy, czyli dlaczego wciąż sięgamy po Mickiewicza?

Gdyby zapytać losowo wybraną grupę osób o najwybitniejszego polskiego poetę, wielu z nas bez wahania wymieniłoby Adama Mickiewicza. Nic dziwnego! Wraz z Juliuszem Słowackim (jego zażartym rywalem) i Zygmuntem Krasińskim jest on zaliczany do grona narodowych wieszczów i stanowi jeden z filarów literatury romantycznej. Co sprawia, że to właśnie on tak silnie rezonuje z polską duszą?

Jedną z przyczyn jego niebywałej popularności jest bez wątpienia patriotyczny wydźwięk wielu jego utworów, stanowiących pocieszenie tak podczas zaborów, jak i w trakcie I oraz II wojny światowej. Mickiewicz pokazał, że ojczyzna to nie tylko abstrakcyjna mapa czy skostniałe państwowe struktury, ale wspólnota serc złączona przez jedną żarliwą ideę.

Dzieła Mickiewicza nie powstawały jednak wyłącznie ku chwale ojczyzny. Jak mało który poeta tamtej epoki potrafił on pisać o ludzkich tęsknotach i targających każdym z nas namiętnościach. Czytając jego utwory, możemy z bliska przyjrzeć się rozterkom człowieka świadomego swojego talentu, a jednocześnie głęboko osamotnionego -- zmagającego się z niespełnieniem w życiu prywatnym i bezsilnego wobec biegu historii. Wszystko to sprawia, że jego twórczość dla wielu osób pozostaje czymś zaskakująco bliskim i uniwersalnym.

Kim był Adam Mickiewicz? Życiorys wielkiego pisarza

„Na me dzieciństwo sielskie, anielskie"... Gdzie i kiedy urodził się Adam Mickiewicz?

Adam Mickiewicz urodził się pod koniec grudnia 1798 roku na Nowogródczyźnie. Jego dzieciństwo przerwał tragiczny wypadek, z którego za cudowne ocalenie miał po latach dziękować w inwokacji do „Pana Tadeusza".

Edukację pobierał w Nowogródku, a w 1815 roku przeniósł się do Wilna, by studiować na uniwersytecie. To tam współtworzył Towarzystwo Filomatyczne oraz przeżył bolesną, niespełnioną miłość do Maryli Wereszczakówny. Wkrótce po rozpoczęciu pracy nauczycielskiej w Kownie jego patriotyczna działalność ściągnęła na niego gniew carskich władz, co zaowocowało aresztowaniem i zamknięciem w klasztorze bazylianów.

Rosyjskie zesłanie i artystyczny przełom

Skazany na zsyłkę w głąb Rosji poeta przemierzył Petersburg, Odessę oraz Moskwę, nawiązując cenne znajomości z tamtejszymi pisarzami oraz spiskowcami z kręgu dekabrystów. Okres ten przyniósł głębokie inspiracje orientalne, które zaowocowały słynnymi „Sonetami krymskimi". Mickiewicz nie tylko zyskał sławę wybitnego twórcy, ale również zaczął wyraźnie kształtować nowoczesną polską wrażliwość literacką. Z carskiego imperium wyjechał pod koniec 1829 roku, ruszając w dalszą podróż po Europie, podczas której spotkał się m.in. z Johannem Wolfgangiem von Goethem.

Wielka Emigracja i paryskie triumfy

Wybuch powstania listopadowego zastał go we Włoszech, skąd ruszył w stronę ojczyzny, ostatecznie osiadając na dłużej w Dreźnie, gdzie powstała III część „Dziadów". W 1832 roku na stałe przeniósł się do Paryża, który stał się jego domem na ponad dwie dekady. Stolica Francji przekształciła go w niekwestionowanego duchowego przywódcę Wielkiej Emigracji. Angażował się w publicystykę, tworzył arcydzieła takie jak „Pan Tadeusz" oraz piastował prestiżową katedrę języków słowiańskich w Collège de France, gdzie jego wykłady gromadziły tłumy słuchaczy.

Adam Mickiewicz -- dzieci i żona. Życie osobiste pełne dramatów i rodzinnych trosk

Prywatna egzystencja poety daleka była od sielanki. W 1834 roku poślubił Celinę Szymanowską, z którą doczekał się szóstki dzieci. Małżeństwo to szybko stało się źródłem ogromnego cierpienia z powodu ciężkiej choroby psychicznej żony, co doprowadzało artystę na skraj załamania nerwowego i prób samobójczych. Sytuację w domowym zaciszu komplikowały także jego liczne romanse pozamałżeńskie. Mimo tych kryzysów, po śmierci Celiny musiał wziąć na siebie całkowitą odpowiedzialność za wychowanie osieroconych i nieletnich dzieci.

Na co zmarł Adam Mickiewicz? Ostatnia misja i tajemnicza śmierć w Stambule

Duch walki nigdy w nim nie wygasł, co udowodnił podczas Wiosny Ludów, organizując we Włoszech polski legion oraz współtworząc radykalną prasę. Kiedy wybuchła wojna krymska, w 1855 roku wyruszył do Konstantynopola, aby formować oddziały do walki z carską Rosją. Tam też dopadła go nagła choroba, przez którą zmarł w listopadzie tego samego roku.

Choć oficjalną przyczyną zgonu była panująca cholera, wokół jego odejścia krążyły również teorie o otruciu. Po latach spędzonych na obcej ziemi jego szczątki ostatecznie spoczęły w krypcie na Wawelu.

Co napisał Adam Mickiewicz? Poeta wszechstronny

Adam Mickiewicz to bez wątpienia najwybitniejszy twórca polskiego romantyzmu. Śledząc chronologię jego dzieł, możesz zaobserwować jego artystyczne i ideowe dojrzewanie -- począwszy od wileńskiego buntu zapisanego w słynnej „Odzie do młodości" (1820), aż po przełomowe „Poezje" z lat 1822 i 1823, które na zawsze odmieniły literaturę. Zapoczątkowały one nurt głęboko zakorzeniony w folklorze, dawnych obyczajach i podaniach, czego wyrazem stały się „Ballady i romanse", „Grażyna" oraz wczesne części „Dziadów".

Kolejny etap twórczości Mickiewicza to burzliwy czas zsyłki i Wielkiej Emigracji, kiedy powstały dzieła kształtujące wyobraźnię pokoleń Polaków. Zafascynowany Wschodem, wydał w Moskwie doskonale przyjęte „Sonety" (1826), a tragiczne dylematy moralne zamknął w „Konradzie Wallenrodzie" (1828). Z kolei trudne emocje związane z klęską powstania listopadowego zaowocowały jego najważniejszymi tekstami narodowymi: drezdeńską III częścią „Dziadów" (1832) oraz „Księgami narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego". Ukoronowaniem tego okresu okazał się wydany w 1834 roku „Pan Tadeusz" -- podszyte paryską nostalgią arcydzieło uwieczniające odchodzącą w przeszłość Rzeczpospolitą szlachecką.

Dopełnieniem tej wielkiej spuścizny są mniej znane teksty wieszcza oraz wydania pośmiertne, które pozwalają spojrzeć na niego z zupełnie innej perspektywy. Należą do nich francuskojęzyczne dramaty z 1836 roku („Konfederaci barscy" i „Jakub Jasiński albo dwie Polski"), „Prelekcje paryskie" z Collège de France (1840--1844), a także wydane po śmierci „Liryki lozańskie" oraz odnaleziona po latach I część „Dziadów".

Niezwykle intrygującym epizodem pozostaje również „Historia przyszłości": zniszczony, niestety, przez niego traktat, który czynił go jednym z prekursorów europejskiej literatury science fiction.

Adam Mickiewicz -- wiersze. 10 tytułów, które musisz znać!

Niewielu jest autorów, którzy zapisaliby się w historii polskiej poezji równie złotymi zgłoskami jak Adam Mickiewicz. „Romantyczność", uznawana za wielki manifest literacki, otworzyła nową epokę w rodzimej kulturze i zainspirowała całe pokolenia autorów. Jego liryka nie ograniczała się do jednego gatunku, obejmując ballady, sonety, ody, wiersze patriotyczne, a nawet bajki. Na liście jego najważniejszych wierszy znajdziesz między innymi poniższe utwory.

• „Oda do młodości", nawiązująca do słynnego utworu „An die Freude" Fryderyka Schillera;
• „Niepewność" i jej niezapomniany cytat „I tęskniąc, sobie zadaję pytanie: czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?";
• „Powrót taty" -- chwytająca za serce ballada, opowiadająca o cudownym ocaleniu wędrownego kupca za sprawą gorliwej modlitwy jego dzieci;
• „Świteź" -- wiersz nawiązujący do ludowych podań z rodzinnych stron Mickiewicza;
• „Do M***", skierowany do ukochanej poety, Maryli Wereszczakówny, z którą połączyło go płomienne -- lecz niestety nieszczęśliwe -- uczucie;
• „Stepy akermańskie", czyli utwór otwierający cykl sonetów krymskich, będący intymnym zapiskiem jego podróży po Półwyspie Krymskim;
• „Reduta Ordona", opisujący dramatyczną obronę Warszawy przed wojskami rosyjskimi w czasie powstania listopadowego;
• „Polały się łzy..." -- pięciowersowy wiersz, w którym Mickiewicz wymienia kolejne etapy swojego życia, ukazując głęboki kryzys egzystencjalny, z jakim zmagał się w trakcie jego powstawania;
• „Do matki Polki", stanowiący gorzką refleksję na temat losów pokolenia walczącego o wyzwolenie Polski z rąk zaborców;
• „Pani Twardowska" -- humorystyczna ballada o szlachcicu, który zaprzedał duszę Mefistofelesowi, ale dzięki wrodzonemu sprytowi zdołał uniknąć piekielnej zapłaty.

Odkryj twórczość Adama Mickiewicza na stronie Świata Książki

Szukasz miejsca, w którym uzupełnisz swoją biblioteczkę o dzieła Adama Mickiewicza? Na stronie księgarni internetowej Świata Książki zamówisz wszystkie najważniejsze dzieła wieszcza oraz publikacje poświęcone jego twórczości. W naszej ofercie znajdziesz m.in. lektury z opracowaniem, które okażą się nieocenionym wsparciem przed kartkówką lub maturą z języka polskiego, a także przepięknie wydane dzieła w zupełnie nowej odsłonie -- takie jak „Pan Tadeusz", należący do „Kolekcji klasyki polskiej".

W codziennym biegu nie zawsze masz czas na sięgnięcie po tradycyjne wydania papierowe? E-booki i audiobooki będą w takiej sytuacji strzałem w dziesiątkę. Dzięki nim wygodnie zapoznasz się z „Panem Tadeuszem", „Balladami i romansami" czy „Dziadami", gdziekolwiek jesteś.

A jeśli chcesz jeszcze bliżej poznać życiorys i twórczość Mickiewicza, zajrzyj do kategorii „Bibliotekoznawstwo i literaturoznawstwo", gdzie znajdziesz fachowe opracowania oraz szkice krytyczne, pozwalające spojrzeć na jego spuściznę z zupełnie nowej perspektywy.