Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
Ocalić od zapomnienia. Najlepsze książki o Auschwitz
„Tworzenie poezji po Auschwitz jest barbarzyństwem”, pisał metaforycznie swojego czasu niemiecki filozof Theodor Adorno, powątpiewając w sens istnienia sztuki po precedensie, jakim były obozy koncentracyjne. Potrzeba pokazania światu oświęcimskiego piekła dla wielu pisarzy i publicystów od początku zakończenia wojny aż do dziś była jednak silniejsza. Chcesz poznać lepiej historię tego miejsca? A może szukasz powieści, której akcja miała miejsce właśnie w Auschwitz? Niezależnie od powodu trafiłeś w dobre miejsce. Sprawdź nasze zestawienie najlepszych książek o Auschwitz 2025.
Książki o Auschwitz na faktach i nie tylko – pozycje, które musisz znać
„Opowiadania oświęcimskie”, Tadeusz Borowski
Zestawienie książek o obozach otwiera jeden z najbardziej znanych utworów z kręgu literatury wojennej. „Opowiadania oświęcimskie” Tadeusza Borowskiego to zbiór wstrząsających tekstów napisanych z perspektywy człowieka zlagrowanego, czyli osoby, która w obliczu sytuacji granicznej, jaką była niewola w nazistowskim obozie, zmuszona była przystosować się do panujących w nim warunków i zaakceptować narzucone przez hitlerowców reguły gry.
„Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu”, Viktor E. Frankl
Sztandarowa propozycja dla osób zainteresowanych psychologicznym aspektem Auschwitz. Jej autor, austriacki psychiatra Victor E. Frankl, opowiada w niej, w jaki sposób wieloletni pobyt w Oświęcimiu wpłynął na jego późniejsze postrzeganie świata.
„Powroty do Auschwitz”, Bogdan Barnikowski
Poruszające świadectwo byłego więźnia Oświęcimia, który trafił do niego jako 12-latek niedługo po wybuchu Powstania Warszawskiego. To także wnikliwe spojrzenie na to, jak dewastujący wpływ na kształtującą się psychikę dziecka potrafi mieć wojenna trauma, o czym w bolesny sposób przypomniała nam ostatnio rosyjska agresja na Ukrainę.
„Tajemnica z Auschwitz”, Nina Majewska-Brown
„Tajemnica z Auschwitz” Niny Majewskiej-Brown to książka o Auschwitz opowiadająca o losach Stanisławy Stawowy, która z powodu działalności swojego męża jako partyzanta Armii Krajowej została karnie zesłana do Oświęcimia. Głód, nieustający strach o siebie i swoich bliskich, przenikający przez ściany baraków przeraźliwy chłód, doświadczenie selekcji do komory gazowej, wreszcie – wyniszczające marsze śmierci. To tylko kilka rzeczy, z którymi zmuszona była zmierzyć się Stawowy. Sięgnij po tę pozycję, jeśli interesuje Cię poznanie historii Oświęcimia z perspektywy jednej z jego więźniarek.
„Anioł życia z Auschwitz. Historia inspirowana życiem Położnej z Auschwitz”, Nina Majewska-Brown
Czas na kolejną książkę o obozie koncentracyjnym Majewskiej-Brown w naszym zestawieniu. Tym razem bierze ona na warsztat niezwykły życiorys Stanisławy Leszczyńskiej – legendarnej położnej, która nawet w obliczu obozowego piekła z oddaniem opiekowała się kobietami, z narażeniem życia odbierając ich porody. „Anioł życia z Auschwitz” to inspirowana prawdziwymi losami Leszczyńskiej historia bohaterki, która podczas II wojny światowej nie bała się stanąć po stronie miłości i człowieczeństwa.
„Auschwitz. Historia miasta i obozu”, Deborah Dwork, Robert Jan Van Pelt
Jedna z najważniejszych książek popularno-naukowych poświęconych historii Oświęcimia. Deborah Dwork – założycielka i dyrektorka Strassler Center for Holocaust and Genocide Studies na Clark University – oraz Robert Jan Van Pelt – wykładowca historii kultury na uniwersytecie w Waterloo – podejmują w niej próbę odpowiedzi na pytanie, co doprowadziło do powstania oświęcimskiego obozu koncentracyjnego, który wkrótce został przekształcony w największy w historii obóz zagłady.
„Kobiety z bloku 10. Eksperymenty medyczne w Auschwitz (e-book)”, Hans Joachim Lang
Reportaż napisany przez Langa otwiera drzwi do przestrzeni, w której człowiek utracił prawo do własnego ciała. Autor wykorzystał obozowe archiwa oraz relacje ocalałych, by odtworzyć codzienność bloku, gdzie pseudomedyczne eksperymenty stały się narzędziem terroru w imię zwyrodniałej ideologii. Lang nie ucieka się do patosu – zamiast tego pozwala mówić faktom, twarzom i dźwiękom zachowanym w pamięci świadków. Każda opowieść niesie ciężar, z którym trudno się zmierzyć, ale właśnie dzięki tej narracji pamięć o obozowym piekle przetrwa i będzie stanowić przestrogę dla przyszłych pokoleń.
„Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza”, Patricia Posner
Patricia Posner przybliża niezwykle chłodny portret człowieka, w którego wnętrzu narodziła się obojętność zdolna przerodzić się w zbrodnię. Autorka podąża śladami Victora Capesiusa, Niemca urodzonego w Rumunii, łączącego pracę obozowego farmaceuty z przeprowadzanymi selekcjami na rampie obozu w Brzezince. Podejmowane przez niego decyzje sprawiły, że znalazł się w samym sercu nazistowskiej machiny śmierci. Posner nie skupia się jednak tylko na Capesiusie – ukazuje też sieć powiązań przemysłu farmaceutycznego, biznesu i zbrodniczej III Rzeszy. Na tle literatury obozowej książka Posner stanowi szczególnie interesującą propozycję.
Autorzy przybliżają historię naukowca zapatrzonego w ptasie loty, ale ślepego na ludzką śmierć. W reportażu przeczytamy o dzieciństwie, ścieżce rozwoju, a także zawodowych awansach Niethammera – człowieka rzuconego w wir machiny zagłady. Choć jako strażnik obozowy wielokrotnie składał prośby o przeniesienie, ostatecznie spędził w Auschwitz długi czas. Podczas swojego pobytu w obozie obowiązki służbowe łączył z naukowymi. Narracja odsłania zaskakującą przepaść między wrażliwością na naturę i troską o zwierzęta a bezradnym – a może wygodnym – milczeniem wobec zła. W książce autorzy stawiają pytania o granice ludzkiej percepcji i łatwość, z jaką świat nauki uginał kark przed nazistowską ideologią. Czytelnik po przeczytaniu lektury zostaje z ciszą, którą przerwać może jedynie krzyk ptaków dobiegający zza okna.
Wstrząsające wspomnienia Elie Wiesela – laureata Pokojowej Nagrody Nobla, który jako żydowski nastolatek trafił wraz z całą rodziną do Birkenau. Jedno z najbardziej znanych, a przy tym znakomitych literacko świadectw ofiar Holocaustu – przejmującego tym bardziej, że opisanego z perspektywy dorastającego chłopca.
„Sonderkommando. W piekle komór gazowych”, Shlomo Venezia, Beatrice Prasquier
Wspomnienia członka Sonderkommando to jedna z najbardziej brutalnych relacji pośród książek o obozach koncentracyjnych. Uderza bezpośrednio w najciemniejsze rejony obozowego piekła. Shlomo Venezia, człowiek, który niejako przeżył własną śmierć (bowiem jako świadek zbrodni nie miał prawa przetrwać), opowiada o pracy w miejscu, gdzie ludzkie życie znikało w ciągu kilkunastu minut. Każdy opis niesie ciężar doświadczenia, jakiego nie sposób z niczym porównać. To niezwykle szczera relacja, pozbawiona wszelkich ozdobników. To również głos z miejsca, w którym człowiek walczył o resztki człowieczeństwa.
„Orkiestra z Auschwitz”, Marcin Lwowski
Nieznana historia kobiecej orkiestry z Auschwitz, założonej z rozkazu okrutnej nadzorczyni Marii Mandel. „Orkiestra z Auschwitz” to świadectwo kobiecej solidarności i miłości do muzyki, która nie zgasła nawet za ogrodzeniem z drutu kolczastego.
„Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady”, Karolina Sulej
Książki o Holocauście i obozach koncentracyjnych przedstawiają miliony ludzkich tragedii i dramatów. Karolina Sulej opowiada historię inaczej – przez detale i rzeczy codziennego użytku. Autorka przenosi nas do świata guzików, sukienek, sznurka, okularów i pokazuje to, co zazwyczaj pozostawało poza głównym kadrem. Rzeczy codziennego użytku w obozowej rzeczywistości stawały się często jedynym obszarem wolności. Każdy gest dbania o wygląd nabierał mocy troski o siebie oraz walki o przetrwanie. Lektura Sulej skłania do refleksji nad granicami człowieczeństwa w miejscu, gdzie wszystko miało służyć jego odebraniu.
Ta książka o obozach koncentracyjnych porusza rozdział wojny, o którym wciąż mówi się zaskakująco rzadko. Odważny, śmiały i zbrojny opór żydowskich więźniów obozów zagłady w pełni zasługuje na to, by o nim przypominać. Treblinka, Sobibór i Auschwitz-Birkenau to miejsca, gdzie doszło do buntu więźniów, którzy pragnęli umrzeć z godnością. Autor rekonstruuje wydarzenia z chirurgiczną precyzją, dzięki czemu powstania obozowe stają się realnym doświadczeniem, a nie mitem pozbawionym ludzkiego wymiaru. „Zemsta” przybliża czytelnikowi to, jak silny w człowieku potrafi być instynkt przetrwania. Z całą pewnością jest to lektura podważająca utarte schematy, pozwalająca zobaczyć ludzką determinację i walkę o godność.
„Holocaust. Prawdziwe historie ocalonych”, Lyn Smith
W swojej publikacji Lyn Smith oddaje głos i przestrzeń ponad stu osobom, dzięki którym czytelnik dostaje wgląd w świat widziany oczami tych, którzy stali się świadkami i ocalałymi jednocześnie. Ta forma narracji nadaje książce rytm bliższy rozmowie niż suchej dokumentacji zaistniałych faktów. Relacje byłych więźniów stanowią podstawę całej wiedzy o fabrykach śmierci i zarazem fundament literatury obozowej. Smith nie skupia się jednak wyłącznie na traumie, lecz stara się pokazać, jak ludzie po niewyobrażalnej tragedii próbowali rozpocząć i ułożyć swoje życie na nowo. Wśród książek o Auschwitz to pozycja obowiązkowa na półce każdej osoby zainteresowanej historią II wojny światowej oraz Holocaustu.
„Zapraszamy do nieba. O nawróconych zbrodniarzach”, Jacek Leociak
Jedną z ostatnich pozycji przygotowanych w tym zestawieniu książek o obozach koncentracyjnych i Auschwitz, jest kontrowersyjny reportaż Jacka Leociaka – „Zapraszamy do nieba”. Historia splata się tutaj z wymiarem teologicznym, a moralny ciężar przekracza granice komfortu. Autor przygląda się narracjom o nawróconych zbrodniarzach, m.in. komendantowi Oświęcimia. Analizuje religijne konstrukcje wybaczenia i miłosierdzia.
Książka Leociaka to opowieść wywołująca niepokój, lecz nie narzucająca interpretacji. Czytelnik natrafi na szereg pytań o to, gdzie kończy się logika teologii, a zaczyna etyczna odpowiedzialność. Autor w dość wymowny sposób pokazuje, jak łatwo religijne opowieści potrafią przysłonić wymiar ludzkiego cierpienia, a także jak niebezpieczna potrafi być sakralizacja postaci „nawróconego winowajcy”. Na końcu pojawia się pytanie, czym właściwie jest przebaczenie, komu ono ma służyć i jakie koszty niesie dla pamięci i cierpienia ofiar?
(„Rzeczy osobiste..." oraz „Zapraszamy do nieba...." wyglądają również bardzo dobrze „na żywo". Zdjęcie: Mateusz Kołota)
„Tatuażysta z Auschwitz”, Heather Morris
Wspaniale napisana, a przy tym pozbawiona taniego sentymentalizmu powieść Heather Morris. „Tatuażysta z Auschwitz” to oparta na faktach książka, która kilka lat temu królowała na listach bestsellerów na całym świecie. Do dziś sięgają po nią coraz to nowi czytelnicy, poruszeni niezwykłą miłością Lale Sokołowa – tytułowego tatuażysty numerów obozowych w Oświęcimiu – i Gity – słowackiej żydówki, w której ten zakochał się bez pamięci niemal od pierwszego wejrzenia.
Na uwagę zasługują również okoliczności powstania tej powieści. Morris miała bowiem okazję poznać Sokołowa osobiście, opiekując się nim w jednym z australijskich szpitali. Codzienne kontakty przerodziły się w przyjaźń, która z biegiem czasu skłoniła Sokołowa do wyjawienia przyszłej pisarce swojej historii. Gigantyczny sukces „Tatuażysty z Auschwitz” zaowocował kolejnymi książkami autorstwa Morris poświęconym losom byłych więźniów Oświęcimia – w tym ciepło przyjętej „Podróży Cilki”.
Literatura obozowa – inne publikacje, które warto znać
- „Czym było Auschwitz? Rozmowy z moją córką”, Annette Wieviorka
- „Mrok i mgła nad Auschwitz. Wspomnienia więźnia nr 20017”, Stanisław Głowa
- „Historia nazistowskich obozów koncentracyjnych”, Nikolaus Wachsmann
- „Dobranoc, Auschwitz”, Aleksandra Wójcik, Maciej Zdziarski
- „Krawcowe z Auschwitz. Prawdziwa historia kobiet, które szyły, żeby przetrwać”, Lucy Adllington
Najlepsze książki o obozach koncentracyjnych – wybór Świata Książki
Przeczytać i nigdy nie zapomnieć – to zadanie, przed którym stają wszystkie osoby chcące zrozumieć upiorny fenomen w najnowszej historii świata, jakim było powstanie Oświęcimia. Mamy nadzieję, że przedstawione przez nas książki o tematyce Auschwitz poszerzą Twoją wiedzę na ten temat. Znalazłeś wśród nich pozycję, po którą chcesz sięgnąć w najbliższym czasie? Zamów ją przez stronę Świata Książki już teraz.
Więcej książek o Auschwitz i innych obozach koncentracyjnych – zarówno niemieckich, jak i radzieckich – znajdziesz w zakładkach „historia” oraz „literatura piękna”.
Zachęcamy do zapoznania się z pozostałymi artykułami historycznymi:
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
