Batman. Zabójczy żart. Człowiek, który się śmieje (DC Compact)

JOKER RAZY DWA

KULTURIADA

Po moim pierwszym spotkaniu z komiksowym światem Batmana za sprawą „Roku Pierwszego” Franka Millera i Davida Mazzucchelliego przyszedł czas na odrobinę większy kaliber, stąd moja decyzja o sięgnięciu po jedną z najsłynniejszych historii o Mrocznym Rycerzu — a właściwie o jego największym przeciwniku — czyli „Zabójczy Żart” autorstwa Alana Moore’a i Briana Bollanda. Dodatkowym atutem wydania DC Compact, na które trafiłem, była obecność drugiego komiksu poświęconego relacji Batmana i Jokera, czyli „Człowieka, Który Się Śmieje” Eda Brubakera i Douga Mahnke. W konsekwencji otrzymałem nie pojedynczą, a podwójną dawkę rozrywki — i to na naprawdę wysokim poziomie. „Zabójczy Żart” zaskoczył mnie od pierwszych stron swoim wykonaniem. Po dość surowym i momentami archaicznym wizualnie „Roku Pierwszym” dostałem komiks dopracowany graficznie w każdym calu. Prace Bollanda robią ogromne wrażenie — sposób operowania kolorem i kreską sprawia, że każdy kadr wygląda jak małe dzieło sztuki. Dosłownie balansują na granicy fascynującej ekspresji i przytłaczającej melancholii. Szczególnie mocno wyróżniają się sekwencje opowiadające o upadku Jokera — utrzymane w szaro-pomarańczowej palecie, która w kontraście do intensywnych barw opisujących teraźniejszość nabiera jeszcze bardziej depresyjnego i symbolicznego wydźwięku. Na szczęście „Zabójczy Żart” to nie tylko wizualna uczta, ale przede wszystkim znakomicie poprowadzona historia. Od pierwszych stron wciąga i długo nie pozwala o sobie zapomnieć, zwłaszcza po mocnym finale. Moore przedstawia genezę Jokera — od nieznanego komika po Księcia Zbrodni — ale równolegle buduje misterną intrygę z udziałem Jima Gordona i jego córki Barbary. Fabuła trzyma w napięciu i pozwala zajrzeć głęboko w psychikę zarówno Jokera, jak i Batmana, który — podobnie jak w „Roku Pierwszym” — pozostaje raczej w tle, dając tym razem wieść prym Jokerowi. Największe wrażenie zrobił na mnie sposób, w jaki Moore i Bolland ukazują relację Batmana i Jokera jako nierozerwalną całość. Ich psychiki są ze sobą splecione, a ocenianie jednego bez drugiego wydaje się niemożliwe. Moim zdaniem autorzy w ten sposób sugerują, że obaj funkcjonują jak jeden organizm — chory, pełen sprzeczności, ale skazany na wzajemną egzystencję. To wniosek jednocześnie niepokojący i fascynujący, który zostaje z czytelnikiem na długo po ostatecznym zamknięciu komiksu. Zupełnie inną estetykę prezentuje „Człowiek, Który Się Śmieje” autorstwa Eda Brubakera i Douga Mahnke. Choć kontrastuje z dopracowanym i intymnym „Zabójczym Żartem”, wcale nie wypada gorzej. Dla wielu czytelników może się nawet okazać pozycją bardziej przystępną — bliższą klasycznemu wizerunkowi Batmana. Komiks ten powinien szczególnie przypaść do gustu fanom filmów Tima Burtona: pełno tu gotyckiej estetyki, zdeformowanych twarzy, mrocznych budowli i groteskowego humoru. Intensywne, kontrastowe kolory — zdominowane przez zieleń, żółć i błękit — tworzą wizualny chaos, który jednak idealnie oddaje klimat opowieści. O ile „Zabójczy Żart” jest przede wszystkim studium psychologicznym, tak „Człowiek, Który Się Śmieje” stanowi dynamiczną i wciągjącą lekturę, opowiadającą o pierwszym spotkaniu Batmana z Jokerem. Porównując oba komiksy, nie ukrywam, że minimalnie większą sympatię czuję do „Zabójczego Żartu”, choć różnica jest naprawdę niewielka. To po prostu dwie zupełnie odmienne historie, które łączy postać Jokera i jego relacja z Batmanem. Niezależnie od preferencji, są to pozycje obowiązkowe dla każdego, kto chce zagłębić się w uniwersum Mrocznego Rycerza. Ja po lekturze nie żałuję ani chwili — wręcz przeciwnie, już myślę o tym, kiedy do nich wrócę.