Zaplątani w sieć. Recenzja książki Wojciecha Kardysia „Homo digitalis”

Czy wiesz na przykład, że każdego dnia dotykamy swojego smartfona średnio 2600 razy dziennie? To wielokrotnie więcej, niż zazwyczaj dotykamy naszych bliskich – nawet w skali całego tygodnia.

Tak „Homo digitalis” wygląda od strony formalnej. Jak książka ta wypada w zderzeniu z rzeczywistością?

Zajrzyj także do naszego wywiadu z Wojciechem Kardysiem, w którym rozmawiamy o jego książce, nowych technologiach i jak nie zginąć w czeluściach sieci:

„Nie nadążamy za rozwojem technologii internetowych”. Wywiad z Wojciechem Kardysiem – autorem książki „Homo digitalis”

Internetowa ziemia niczyja

Pierwszą rzeczą, która rzuca się w oczy już w inicjalnym rozdziale, jest niezwykle barwny – wpadający momentami wręcz w gawędziarski ton – styl wypowiedzi autora. Kardyś pisze w sposób lekki, emocjonalny i unikający branżowego żargonu, a przez to przystępny dla osób mniej obeznanych z zagrożeniami w sieci. A przecież właśnie do nich skierowana jest ta książka. Narracja płynie przez to naturalnie, a dynamiczny rytm kolejnych rozdziałów sprawia, że informacje zawarte w książce przyswaja się niejako mimochodem.

Żywy język tej książki stanowi zarazem jej miecz obosieczny. Znacząca część zdań (zwłaszcza w pierwszych rozdziałach) zbudowana została bowiem na zasadzie wyliczeń, co momentami czyni ją nieco nużącą.

Nie o język w tego typu publikacjach jednak chodzi. Najważniejsze są przecież informacje, jakie przekazał w swojej książce Kardyś, oraz wnioski, z którymi nas zostawia. W obu przypadkach nie napawają one optymizmem. Gwałtowny rozwój social mediów i związanych z nimi technologii nastąpił przecież dopiero w ostatnich kilkunastu latach. Ludzki mózg – nauczony funkcjonowania w trybie „off-line” – nie dostosował się jeszcze do tych zmian.

Kardyś wielokrotnie mówi w swojej książce, że nasz sposób postrzegania otaczającej rzeczywistości i percepcja zostały przystosowane do zupełnie innych warunków. Dziś w ciągu jednego dnia mierzymy się z taką liczbą bodźców i informacji, z którymi nasi przodkowie zazwyczaj nie stykali się przez całe życie! Nieuchronnie prowadzi to do poczucia przebodźcowania – czyniąc nas wyjątkowo bezbronnymi wobec dezinformacji, cyfrowych uzależnień i innych zagrożeń płynących ze świata on-line.

Jednym z największych atutów „Homo digitalis” jest mnogość danych oraz przykładów, mających za zadanie tym dobitniej zobrazować każdy z omawianych problemów. Widać tu ogrom włożonej przez Kardysia pracy, a także przewertowanie przez niego setek raportów i analiz. 

Dziennikarz nie ogranicza się wyłącznie do głośnych spraw, którymi żyła cała Polska – takich jak patostreamy Ajemge1, na których ten uprawiał seks z kompletnie pijaną dziewczyną – ale też sięga po mniej znane przykłady. Bezlitośnie uderza przy tym w wiele osób znanych z pierwszych stron gazet – polityków, gwiazdy estrady, influencerów czy szefów globalnych korporacji.

Kardyś przytacza badania, polemizuje oraz obnaża cynizm i zakłamanie cyfrowych twórców – na przykład w kwestii ochoczego udostępniania w internecie przez celebrytów zdjęć swoich dzieci czy stosowania przez rządzących fake newsów jako politycznego oręża. 

Przedstawione przez niego sytuacje czy dane tym mocniej uwypuklają skalę problemów, którymi jako społeczeństwo powinniśmy się jak najszybciej zająć. Każda informacja to także kolejna cegiełka do budowania świadomości na temat tego, jak poruszać się po internecie, aby nie zginąć w jego czeluściach oraz uwrażliwić się na rzeczy, którymi na co dzień się w nim otaczamy.