Czy nowa powieść Rebeki F. Kuang jest piekielnie dobra? Recenzja książki „Katabaza”

Dante, Orfeusz i inni wędrowcy

A co jest najbardziej urzekającego w tej historii? Kuang po raz kolejny wykazała się erudycją, przedstawiając na kartach powieści całą masę odwołań do literatury, kultury czy nauki. Wielokrotnie przytoczyła tu postaci Dantego, Orfeusza, Eneasza i wielu innych, stawiając ich w roli doświadczonych wędrowców po podziemiach. Spisane przez nich przeżycia są traktowane niczym reportaże, równocześnie przepuszczone przez filtry czasów i okoliczności ich powstania. Jest to niezmiernie ciekawy zabieg, który sprawia, że książka z gatunku fantasy staje się źródłem wiedzy.

Magiczne paradoksy

Magia, którą posługują się Alice czy Peter, to Magia Analityczna. Jest ona więc dziedziną naukową, opartą na zasadach logicznych. Aby rzucać czary, konieczna jest znajomość paradoksów, istniejących także w naszym świecie. Czym są paradoksy? Przykładem może tu być paradoks stosu, polegający na tym, że kiedy usuwamy pojedyncze elementy ze stosu, nadal pozostaje on stosem. Nie da się jednak określić momentu, kiedy po usunięciu zbyt wielu elementów, przestanie on być stosem. Genialne, prawda?

W Magii Analitycznej wykorzystywana jest również kreda, która stanowi najważniejszy atrybut magów. Za jej pomocą można kreślić znaki oraz pentagramy, powodujące, że czar zaczyna działać.

Jest to bardzo nowatorski pomysł na połączenie magii z nauką, skłaniający czytelnika do przemyśleń i podjęcia prób zrozumienia logiki kryjącej się za danym paradoksem. Sama łapałam się na tym, że usiłowałam znaleźć lukę w danym twierdzeniu i analizowałam je pod różnymi kątami. A równocześnie w żadnym momencie nie czułam się, jakbym była do tego zmuszana. Wręcz przeciwnie – czekałam na kolejne takie fragmenty!

Bohaterowie z piekła rodem?

W całej historii mamy do czynienia właściwie z trzema znaczącymi bohaterami. Alice Law to główna postać, za którą podążamy, poznając zarówno bieżące wydarzenia, jak i wiele jej wspomnień z czasów doktoranckich, a wcześniej studenckich. Perspektywa Petera Murdocha pojawia się w dalszej części powieści i jest ona przedstawiona tylko przez chwilę, jednak moim zdaniem bardzo mocno zmienia sposób postrzegania tej postaci. 

Trzecim najważniejszym bohaterem jest profesor Jacob Grimes. Wielokrotnie wspominają go różne osoby, co sprawia, że czytelnik stopniowo, kawałek po kawałku, może budować sobie w głowie jego obraz. Przez długi czas pozostaje on niedościgniony (tylko dosłownie czy także w przenośni?). Czy ostatecznie uda się skonfrontować wyobrażenie na jego temat z człowiekiem z krwi i kości (czy może raczej samej duszy)?

Po raz kolejny Kuang stworzyła wielowymiarowych bohaterów, którzy, w miarę ich poznawania, zyskują lub tracą w oczach czytelników. Dzięki temu, że mają oni zarówno mocne, jak i słabe strony, są bardziej ludzcy i wiarygodni. Natomiast stopniowe dowiadywanie się informacji na ich temat przypomina faktyczne poznawanie kogoś nowego.

Diabelnie cięty język

„Katabaza” to nie jest książka dla osób wrażliwych na brutalność i naturalistyczne opisy. Autorka nie szczędziła czytelnikom niezwykle barwnych porównań, np. jelit do skakanki. Użyte zostały tu również konstrukcje takie jak „względnie nietknięta zjawa” o duchu dziewczyny, która zmarła w pożarze po uduszeniu dymem. Wszystko to sprawia, że mimo powagi sytuacji nie sposób jest zapanować nad choćby lekkim unoszeniem się kącików ust w górę. Ja się nie wzbraniałam ani trochę.

Nieziemsko ładna