Książki
E-booki
Audiobooki
Muzyka
Filmy
Gry i zabawki
Papiernik
Zacznij wpisywać, aby wyszukać post!
Najlepsze lektury szkolne – te tytuły dla szkół podstawowych i średnich warto znać
Niektóre lektury szkolne są cenione i uwielbiane przez kolejne pokolenia uczniów, inne z kolei, nawet mimo swojej niewątpliwej wartości literackiej, budzą niechęć nawet po wielu latach od zakończenia nauki. Jakie tytuły z podstawy programowej są najciekawsze? Przyjrzeliśmy się kanonowi obowiązującemu od 2024 roku i wybraliśmy książki, po które uczniowie klas podstawowych i średnich sięgną z zaciekawieniem. Poznaj najlepsze lektury szkolne – zarówno klasykę, jak i nowoczesne propozycje.
Lektury szkolne dla szkoły podstawowej – od pierwszaków do ósmej klasy
Klasy I-III – najlepsze lektury szkolne dla najmłodszych
„Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą”, Agnieszka Frączek
Zaczynamy od nietuzinkowej lektury dla uczniów nauczania początkowego. Książka Agnieszki Frączek to barwna opowieść o dzieciństwie Juliana Tuwima – przyszłego poety, który jako mały chłopiec zaskakiwał bliskich masą niezwykłych, często nawet szalonych pomysłów. Ten tytuł to doskonały wybór zarówno do indywidualnego, jak i wspólnego czytania.
„Detektyw Pozytywka”, Grzegorz Kasdepke
„Detektyw Pozytywka” jest „kryminałem” skrojonym na miarę małego odbiorcy. Sympatyczny i dość ekscentryczny tytułowy bohater rozszyfrowuje rozmaite zagadki z życia codziennego, a czytelnicy mogą szukać rozwiązań razem z nim, dzięki czemu ćwiczą logiczne myślenie. Książka obejmuje kilkanaście krótkich opowiadań zilustrowanych przez Piotra Rychla.
„Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych)”, Justyna Bednarek
Słynne „Skarpetki” Justyny Bednarek szturmem zdobyły serca tysięcy małych czytelników i wciąż utrzymują się w gronie bestsellerów literatury dziecięcej. Opowieść o niezwykłych perypetiach, jakie przeżywają zaginione w praniu skarpetki, jest nie tylko zabawna i dynamiczna, ale ma też wartość edukacyjną – nic więc dziwnego, że trafiła do kanonu lektur.
„Mania, dziewczyna inna niż wszystkie”, Julita Grodek
Nietuzinkowa biografia Marii Skłodowska-Curie, jednej z najwybitniejszych kobiet w historii nauki, opowiada historię jej życia od dzieciństwa aż do dokonania największych odkryć. Kim była jako mała dziewczynka, studentka, a później wielka uczona? „Mania” to inspirująca opowieść, którą dzieci mogą przeczytać bądź posłuchać jej w formie audiobooka.
Kolejna z proponowanym lektur dla klas I-III zainteresuje młodych miłośników podróży i dzikiej przyrody. Żubr Kuba i wiewiórka Ula, na co dzień mieszkańcy Puszczy Białowieskiej, postanawiają odwiedzić inne parki narodowe i sprawdzić, jakie zwierzęta i rośliny w nich żyją. Czeka ich niesamowita wyprawa: zawędrują m.in. na Grenlandię, do Chin i Nowej Zelandii.
„Dzieci z Bullerbyn”, Astrid Lindgren
Sięgając po „Dzieci z Bullerbyn”, uczniowie mają okazję przenieść się do szwedzkiej wioski, w której nie ma miejsca na nudę. Głównymi bohaterami są Lasse, Bosse, Lisa, Olle, Britta i Anna – sześcioro przyjaciół, którzy mieszkają w trzech sąsiadujących zagrodach. Choć nie mają telefonów czy komputerów, nie narzekają na brak atrakcji, a do zabawy wykorzystują wszystko, co ich otacza. Każdy dzień to dla nich nowa przygoda!
Lektury dla klas IV-VI – co przeczytać?
„Akademia Pana Kleksa”, Jan Brzechwa
Opowieść o Adasiu Niezgódce i bajkowej akademii prowadzonej przez niezwykłego pana Kleksa to klasyk, bez którego trudno wyobrazić sobie kanon lektur dla podstawówki. Siłą historii stworzonej przez Jana Brzechwę jest nietuzinkowy świat przedstawiony, w którym baśnie przenikają się z rzeczywistością. Na podstawie książki powstały dwie adaptacje – w 1983 oraz 2023 roku.
Jeżeli chcesz poznać więcej informacji o tym kultowym tytule, zobacz artykuł: „Akademia pana Kleksa” – wszystko, co musicie wiedzieć o kultowej książce Jana Brzechwy.
„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”, Clive Staples Lewis
Niejeden miłośnik fantastyki zaczynał swoją przygodę z tym gatunkiem właśnie od „Opowieści z Narnii” czytanych w dzieciństwie. Pierwsza część serii, czyli „Lew, czarownica i stara szafa” trafiła do kanonu lektur wiele lat temu, bo obok doskonale wykreowanego świata i historii uczy również o uniwersalnych wartościach: miłości do bliskich, odwadze czy poświęceniu. W 2005 roku tytuł ten doczekał się ekranizacji w reżyserii Andrew Adamsona.
„Hobbit, czyli tam i z powrotem”, John Ronald Reuel Tolkien
Bilbo Baggins przez 50 lat żył spokojnie w swojej pięknie urządzonej norze… dopóki nie wyruszył w podróż, która odmieniła go na zawsze. W „Hobbicie” dzieci znajdą doskonale ukazany motyw przemiany bohatera, a przy tym przeżyją pełną zwrotów akcji przygodę. Książka ta udowadnia, że każdy może doświadczyć czegoś niezwykłego, jeśli tylko odważy się spróbować.
Polecamy recenzję książki: Ponadczasowa przygoda. Recenzja „Hobbita” J.R.R. Tolkiena.
„Ania z Zielonego Wzgórza”, Lucy Maud Montgomery
Któż nie zna piegowatej, rudowłosej Ani o wielkim sercu i jeszcze większej wyobraźni? Bohaterka stworzona przez Lucy Maud Montgomery do dziś ma masę fanów, którzy chętnie wracają do jej wzruszającej i pokrzepiającej historii. Starsze klasy szkoły podstawowej to idealny czas, aby przeczytać ją po raz pierwszy.
O tej lekturze dowiesz się więcej z artykułu „Ania z Zielonego Wzgórza” – najważniejsze informacje i ciekawostki.
„Chłopcy z placu broni”, Ferenc Molnár
„Chłopcy z Placu Broni” to jedna z najchętniej czytanych lektur w klasach IV-VI. Akcja toczy się w Budapeszcie, a konkretniej na pewnym niewielkim placu, który grupa nastolatków traktuje jak swoją małą ojczyznę. Gdy ich „terytorium” zostaje zagrożone przez inną grupę – tzw. Czerwone Koszule – chłopcy postanawiają bronić swojego ukochanego miejsca.
Na czele brygady staje cichy Ernest Nemeczek. Choć wcześniej pomijany przez resztę kumpli, okazuje się on nie tylko najbardziej oddanym, ale również najodważniejszym członkiem ekipy. Ryzykuje on swoje zdrowie i życie, by bronić miejsca, które jest dla niego wszystkim.
Klasy VII-VIII – wybór najlepszych lektur
„Opowieść wigilijna”, Charles Dickens
Zgorzkniały, skąpy, chciwy – oto cały Ebenezer Scrooge… przynajmniej do czasu pewnych wyjątkowych Świąt Bożego Narodzenia. „Opowieść wigilijna”, jeden z najbardziej znanych tytułów światowej literatury, przedstawia przemianę bohatera i uczy o tym, co jest w życiu naprawdę ważne.
„Mały książę”, Antoine de Saint-Exupéry
Najbardziej znaną książkę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego kochają czytelnicy w różnym wieku. Baśniowa fabuła stanowi bowiem kreację, pod którą kryją się rozważania o miłości, przyjaźni, samotności i odpowiedzialności za drugiego człowieka. „Małego księcia” po prostu trzeba znać, zwłaszcza że jest to lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty.
Zapoznaj się także z artykułem „Mały Książę” w pytaniach i odpowiedziach. Najważniejsze informacje.
„Pan Tadeusz”, Adam Mickiewicz
„Pan Tadeusz” miewa w uczniowskich kręgach opinię nudnej, trudnej w odbiorze lektury. Trzynastozgłoskowiec nie jest jednak taki straszny, jak go malują! W rzeczywistości nasza epopeja narodowa bywa porywająca, a poetycko oddana atmosfera Soplicowa nie ma sobie równych. Dla jeszcze przyjemniejszego czytania warto wybrać wydanie z dużą czcionką dostępne w serii „Kolorowa Klasyka” wydawnictwa Greg.
„Quo vadis”, Henryk Sienkiewicz
Choć informacja o tym, że Henryk Sienkiewicz otrzymał literacką nagrodę Nobla za „Quo vadis” jest błędna (pisarzowi przyznano ją za całokształt twórczości), nie można zaprzeczyć, że to właśnie ta powieść przyniosła mu międzynarodową sławę. Do mocnych stron książki zaliczyć można zarówno wątek miłosny pomiędzy rzymianinem Winicjuszem i chrześcijanką Ligią, jak i tło historyczne ukazujące Imperium Rzymskie rządzone przez okrutnego Nerona.
Balladyna pragnie za wszelką cenę wyrwać się z biedy i zdobyć władzę. Kiedy wreszcie pojawia się szansa (książę Kirkor szuka żony), młoda kobieta nie cofa się przed niczym, by osiągnąć swój cel.
Od tego momentu zaczyna się jej droga przez kłamstwa, morderstwa i zdrady. Na czytelników czekają również postacie fantastyczne, motywy baśniowe oraz elementy grozy, które dodają całej historii tajemniczości.
Polecane lektury dla szkół średnich - poziom podstawowy matury
„Boska komedia”, Dante Alighieri
„Porzućcie wszelką nadzieję, wy, którzy tu wchodzicie” – ten znany cytat, wielokrotnie przywoływany w literaturze i popkulturze, pochodzi oczywiście z „Boskiej komedii”. XIV-wieczny poemat o wędrówce poprzez piekło, czyściec i niebo do dziś zachwyca kreacją świata przedstawionego. Dzięki nowatorskiemu tłumaczeniu Jarosława Mikołajewskiego utwór ten będzie łatwiejszy w odbiorze nawet dla tych, którzy nie przepadają za poetycką formą.
„Sklepy cynamonowe”, Bruno Schulz
Uczniowie szkół średnich zapoznają się również z wybranymi opowiadaniami „Sklepów cynamonowych” autorstwa Brunona Schulza. Motywem przewodnim lektury są marzenia senne, które tworzą oniryczny obraz prowincjonalnego miasteczka.
W szkolnym kanonie najczęściej omawiane są takie opowiadania, jak „Sklepy cynamonowe”, „Manekiny”, „Ulica Krokodyli” czy „Traktat o manekinach”. Tematy dotyczące pamięci, przemijania oraz zacierania się granicy między rzeczywistością a wyobraźnią wciągają nastolatków już od pierwszych stron.
Gdybyśmy chcieli stworzyć ranking najbardziej lubianych lektur szkolnych, „Lalka” z pewnością znalazłaby się w ścisłej czołówce. Dość wspomnieć, że co roku rzesze maturzystów mają nadzieję, że powieść Prusa pojawi się na egzaminie dojrzałości. „Lalka” to ponadczasowa historia o moralności, stosunkach społecznych i miłości niemożliwej do spełnienia, a także wyjątkowy portret XIX-wiecznej Warszawy.
Choć „Tango” Sławomira Mrożka powstało w 1964 roku, jego przesłanie wciąż jest aktualne. Dramat ukazuje kryzys autorytetów oraz upadek wartości – zarówno w rodzinie, jak i w społeczeństwie.
Główny bohater, Artur, to młody idealista, który ze wszystkich sił pragnie przywrócić ład w świecie zdominowanym przez anarchię i konformizm. Na jego drodze staje jednak jego rodzina oraz Edek, który uświadamia mu, że realia otaczającego ich świata są zgoła inne, niż te, które Artur próbował budować – o wszystkim decydują bowiem siła i dominacja, a nie ideały.
„Zbrodnia i kara", Fiodor Dostojewski
„Zbrodnia i kara” to lektura, którą wielu uczniów uważa z początku za trudną. Dostojewski poprzez swoje dzieło ukazuje walkę człowieka z poczuciem winy oraz konsekwencjami własnych działań.
Główny bohater, Rodion Raskolnikow, po zamordowaniu ubogiej lichwiarki zmaga się z moralnymi dylematami. Wśród głównych motywów znajdziemy m.in. odkupienie czy problemy społeczne.
„Zdążyć przed Panem Bogiem”, Hanna Krall
„Zdążyć przed Panem Bogiem” to poruszająca opowieść o powstaniu w getcie warszawskim i losach polskich Żydów, ukazana z perspektywy Marka Edelmana, lekarza i jednego z przywódców zrywu.
Książka ma formę rozmowy, w której Edelman wspomina nie tylko wydarzenia z 1943 roku, ale także codzienność w getcie i poza nim oraz walkę o człowieczeństwo do samego końca.
Lektury obowiązkowe w liceum i technikum – poziom rozszerzony
„Być albo nie być, oto jest pytanie”... Hamlet, czyli jedna z najwybitniejszych sztuk Shakespeare’a, to obowiązkowa pozycja na liście lektur z poziomu rozszerzonego dla szkół średnich.
Tytułowy Hamlet to młody książę z duńskiego dworu, który z całych sił tęskni za swoim zmarłym ojcem. Kiedy duch rodzica odwiedza chłopaka, prosi go o pomszczenie, informując zarazem, kto w rzeczywistości stoi za jego śmiercią. Książka zawiera dziesiątki rozmaitych motywów, zatem jest to idealna pozycja do przeczytania w przypadku wszystkich przyszłych maturzystów.
O „Kordianie” Juliusza Słowackiego nie bez powodu mówi się jako o klasycznym przykładzie bohatera romantycznego. Jest to bowiem młody wrażliwy idealista, mierzący się z poczuciem pustki i braku sensu istnienia oraz rozczarowaniem światem.
Na początku dramatu Kordian przeżywa kryzys i jest pogrążony w depresji, a jego podróż po Europie tylko potęguje świadomość fałszu otaczającego go świata. W dalszej części lektury chłopak przechodzi wewnętrzną przemianę, będąc gotowym na poświęcenie życia w imię walki o wolność Polski. Plan zamachu na cara nie dochodzi jednak do skutku.
„Szewcy”, Stanisław Ignacy Witkiewicz
Witkiewicz w „Szewcach” pokazuje w groteskowy sposób, że każda skrajna ideologia prowadzi do zniewolenia. Sfrustrowani pracownicy zakładu szewskiego buntują się przeciw właścicielowi, krytykując jego konserwatywne metody. W trakcie buntu dochodzi do przewrotu, a podwładni tworzą nowy porządek, głoszący pozorną równość i kolektywizm. Szybko okazuje się jednak, że jest on równie opresyjny, co poprzedni.
„Mistrz i Małgorzata”, Michaił Bułhakow
„Mistrz i Małgorzata” to wyjątkowa powieść – znajdziemy w niej bowiem trzy zupełnie różne wątki, które… doskonale się ze sobą łączą. Miłość tytułowego Mistrza i jego muzy Małgorzaty, biblijne spotkanie Piłata z prorokiem Jeszuą i pobyt szatana Wolanda w Moskwie lat 30. tworzą oryginalną całość pełną odniesień historycznych i literackich.
To oczywiste, że nikt nie lubi biurokracji. Kiedy więc jej absurdy zaczynają rządzić życiem Józefa K., bohatera „Procesu”, sprawy przybierają fatalny obrót. O czym tak naprawdę jest najsłynniejsza powieść Kafki? Nikt nie jest tego pewien. Jedni interpretują ją jako krytykę totalitaryzmu, a inni jako opowieść o samotności lub sprawiedliwości. Warto sięgnąć po „Proces”, aby samodzielnie się nad tym zastanowić.
Polskie lektury szkolne o II wojnie światowej
„Kamienie na szaniec”, Aleksander Kamiński
Wydane w 1943 roku „Kamienie na szaniec” upamiętniające wojenną działalność warszawskich harcerzy były najgłośniejszą książką w okupowanej stolicy. Dziś pozostają jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich tytułów o tematyce II wojny światowej, a także znajdują się w kanonie lektur dla klas VII-VIII. Przejmująca historia trzech przyjaciół – „Alka”, „Rudego” i „Zośki” – zaliczana jest do literatury faktu. Kamiński stworzył ją na podstawie zapisków Tadeusza Zawadzkiego, czyli „Zośki”.
„Dywizjon 303”, Arkady Fiedler
Reportaż Arkadego Fiedlera przedstawia bohaterskie dokonania polskich lotników podczas bitwy o Anglię toczącej się latem 1940 roku. Jest to relacja stworzona właściwie „na gorąco”, autor rozpoczął ją bowiem spisywać w ostatnich tygodniach powietrznych walk, a skończył kilkanaście tygodni później. „Dywizjon 303” znajduje się na liście lektur uzupełniających dla klas VII-VIII.
„Pamiętnik z powstania warszawskiego”, Miron Białoszewski
Poeta Miron Białoszewski przeżył powstanie warszawskie jako cywil i właśnie z takiej perspektywy o nim opowiada. Jak podkreślał, przy tworzeniu „Pamiętnika…” przyświecał mu następujący cel: „Chciałem, żeby wszyscy się dowiedzieli, że nie wszyscy strzelali, chciałem napisać o powszechności powstania”. „Pamiętnik z powstania warszawskiego” we fragmentach to lektura uzupełniająca dla klas VII-VIII.
„Pożegnanie z Marią i inne opowiadania”, Tadeusz Borowski
Opowiadania Tadeusza Borowskiego, podobnie jak „Raport Witolda”, przedstawiają tragedię więźniów Auschwitz, lecz poza ukazaniem realiów skupiają się również na psychologicznych aspektach obozowego życia. Autor zastanawia się nad wpływem skrajnych warunków na moralność i psychikę, a także pokazuje, do czego człowiek może być zdolny, aby przetrwać. Na maturze podstawowej z j. polskiego wymagana jest znajomość dwóch opowiadań Borowskiego: „Proszę państwa do gazu” i „Ludzie, którzy szli”.
Znajdź najlepsze lektury szkolne w Świecie Książki
Obszerna lista polecanych lektur szkolnych już za nami. Oczywiście to tylko wybrane tytuły –oficjalny wykaz lektur obowiązkowych oraz uzupełniających dla różnych roczników obejmuje znacznie więcej pozycji z polskiej i światowej literatury. Uczniowie przygotowujący się do egzaminów docenią wydania z opracowaniem, a także audiobooki oraz filmowe adaptacje na DVD i Blu-ray, które również dostępne są w Świecie Książki.
Zobacz również inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:
- Prezent na zakończenie szkoły dla uczniów – 14 inspiracji upominkowych
- Zakończenie roku szkolnego – prezenty dla nauczyciela
- Ciekawe książki historyczne dla dzieci i młodzieży – 12 polecanych tytułów
- Książki dla dzieci po angielsku – 14 polecanych tytułów
- Polecane książki o II wojnie światowej – najlepsze tytuły dla dzieci i dorosłych
Komentarze
Zamieszczenie komentarza nie wymaga logowania. Sklep nie prowadzi weryfikacji, czy autorzy komentarza odnoszący się do towarów nabyli lub użytkowali dany produkt.
Wyniki wyszukiwania dla
