lektury szkoły średnie

Lektury liceum - klasa 1

Lektury w pierwszej klasie liceum rozpoczynają się od epoki starożytnej, która w znaczący sposób ukształtowała literaturę i kulturę europejską. W kolejnych miesiącach omawiane są utwory średniowieczne i renesansowe - w tym treny i fraszki Jana Kochanowskiego. Czytanie poszczególnych dzieł pozwala poznać podstawowe pojęcia literackie, rozwijając umiejętność analizy tekstu oraz przygotowując uczniów do dalszej pracy z literaturą w kolejnych klasach.

Lektury liceum - klasa 2

Nauka języka polskiego w drugiej klasie liceum często rozpoczyna się od baroku i oświecenia, kiedy uczniowie poznają teksty takich autorów jak William Szekspir czy Molier. Następnie przechodzi się do epok romantyzmu, pozytywizmu i Młodej Polski. Utwory tych czasów jak w soczewce odzwierciedlają przemiany społeczne i polityczne XIX wieku. Arcydzieła literatury, takie jak „Dziady" Adama Mickiewicza czy „Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, rozwijają zdolność analizy tekstów kultury i stanowią skarbnicę motywów oraz zagadnień przydatnych podczas egzaminu maturalnego.

Lektury liceum - klasa 3

Klasa trzecia przenosi uczniów w literacką przestrzeń przełomu XIX i XX wieku, przez dwudziestolecie międzywojenne, aż po czasy wojny i okupacji. Teksty omawiane na lekcjach stają się bardziej wymagające zarówno pod względem treści, jak i formy, wprowadzając czytelników w literaturę modernistyczną, awangardową oraz międzywojnia. Analizuje się wówczas takie dzieła jak „Wesele" Stanisława Wyspiańskiego czy prowokujące i wieloznaczne „Ferdydurke" Witolda Gombrowicza.

Dwudziestolecie międzywojenne ukazuje drogę literatury od optymistycznych wizji rozwoju i twórczych eksperymentów lat 20. po coraz ciemniejsze nastroje kryzysu lat 30., których naturalnym zwieńczeniem jest literatura wojny i okupacji, skupiona na doświadczeniach jednostki oraz społeczeństwa w obliczu totalitaryzmu. Utwory tego okresu, takie jak „Opowiadania oświęcimskie" Tadeusza Borowskiego czy „Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, pozwalają zrozumieć realia wojny i rozwijają umiejętność analizy tekstów w szerokim kontekście historycznym i etycznym.

Lektury liceum - klasa 4

Ostatni rok nauki w szkole ponadpodstawowej wprowadza maturzystów w świat literatury współczesnej, obejmując zarówno prozę i poezję XX wieku, jak też utwory XXI-wieczne. Omawiane są wówczas kanoniczne dzieła, takie jak „Dżuma" Alberta Camusa czy „Rok 1984" George'a Orwella, a także poezja powojenna i współczesna, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po 1956 roku. Program obejmuje również literaturę XXI wieku, pozwalając uczniom poznawać nowe formy artystyczne i współczesne spojrzenie na uniwersalne problemy ludzkie.

Lektury obowiązkowe czytane w całości – poziom podstawowy i rozszerzony

Poniższa lista zawiera kompletne zestawienie lektur obowiązkowych w roku szkolnym 2026/2027, które uczniowie powinni przeczytać w całości na poziomie podstawowym i rozszerzonym.

Lista lektur obowiązkowych liceum – poziom podstawowy

• „Mitologia, część I Grecja”, Jan Parandowski
• „Antygona”, Sofokles
• „Makbet”, William Szekspir
• „Skąpiec”, Molier
• „Dziady cz. III”, Adam Mickiewicz
• „Lalka”, Bolesław Prus
• „Zbrodnia i kara”, Fiodor Dostojewski
• „Wesele”, Stanisław Wyspiański
• „Przedwiośnie”, Stefan Żeromski
• „Zdążyć przed Panem Bogiem”, Hanna Krall
• „Dżuma”, Albert Camus
• „Rok 1984”, George Orwell
• „Tango”, Sławomir Mrożek

Lista lektur liceum – poziom rozszerzony

Obowiązują lektury z poziomu podstawowego oraz:

• „Treny” (jako cykl poetycki), Jan Kochanowski
• „Hamlet”, William Szekspir
• „Kordian”, Juliusz Słowacki
• „Ojciec Goriot”, Honoré de Balzac
• „Klub Pickwicka”, Charles Dickens
• „Martwe dusze”, Mikołaj Gogol
• „Pani Bovary”, Gustaw Flaubert
• „Mistrz i Małgorzata”, Michaił Bułhakow
• „Szewcy”, Stanisław Ignacy Witkiewicz
• „Mała Apokalipsa”, Tadeusz Konwicki
• „Antygona w Nowym Jorku”, Janusz Głowacki

Lektury do liceum czytane we fragmentach

Kanon lektur szkolnych do liceum nie ogranicza się wyłącznie do pozycji obowiązkowych czytanych w całości. W podstawie programowej CKE znajdziesz bowiem również fragmenty książek oraz krótkie utwory literackie do poznania w całości, np. wiersze czy poematy. Kluczowe znaczenie odgrywają w ich przypadku toposy, motywy filozoficzne oraz ich rola w rozwoju europejskiej i światowej literatury.

Lista ta obejmuje utwory powstałe od starożytności (np. wybrane fragmenty biblijne czy dzieła Homera), po wybitne pozycje z literatury współczesnej, takie jak „Podróże z Herodotem" Ryszarda Kapuścińskiego i „Grę na wielu bębenkach" Olgi Tokarczuk.

Lektury uzupełniające

Na liście lektur dla uczniów szkół ponadpodstawowych ważne miejsce zajmują także lektury uzupełniające. Jest to przykładowy zestaw utworów, które mogą zostać zaproponowane do omówienia przez nauczyciela lub samych uczniów. Obejmuje on zarówno klasyczne dzieła literatury światowej, takie jak „Don Kichot" Miguela de Cervantesa, jak i utwory współczesne, wydane w ostatnich latach, na przykład „Rzeczy, których nie wyrzuciłem" Marcina Wichy. Pełną listę lektur znajdziesz na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Dzieła teatralne i filmowe w nowej podstawie programowej

Nowa podstawa programowa mocno akcentuje również rolę tekstów kultury w formie audiowizualnej, proponując uczniom bogaty wybór dzieł teatralnych i filmowych. Wśród rekomendowanych tytułów znajdują się kultowe ekranizacje lektur, wybitne spektakle Teatru Telewizji oraz głośne dzieła polskiego i światowego kina, do których należą między innymi: wybrane filmy z cyklu „Dekalog” Krzysztofa Kieślowskiego, „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy, oscarowy „Amadeusz” Miloša Formana, a także doceniane produkcje Agnieszki Holland czy Małgorzaty Szumowskiej.

Kontakt z tak różnorodnymi formami artystycznymi znakomicie poszerza horyzonty licealistów, pozwalając im dostrzec i przeanalizować znane motywy literackie w zupełnie nowych kontekstach.

Książki do samokształcenia – poszerzaj horyzonty po swojemu!

Szkoła średnia to czas, żeby uczyć się tego, co faktycznie Cię interesuje. Nowa podstawa programowa bierze to pod uwagę, uwzględniając specjalną listę tekstów do samokształcenia. Znalazły się na niej publikacje z przeróżnych dziedzin: językoznawstwa, historii sztuki czy filozofii. Dzięki nim masz okazję poznać perspektywę uznanych autorytetów, takich jak Jerzy Bralczyk, Jan Miodek czy Umberto Eco. To pozycje, które mocno zaplusują na maturze przy pisaniu wypracowania, a przy okazji udowodnią, że samodzielna nauka to prostu fajna sprawa.

FAQ – praktyczne porady i przygotowanie do matury

Jak efektywnie czytać najgrubsze lektury w liceum i nie zapomnieć ich treści?

Czytając lektury obowiązkowe w liceum, kluczem jest aktywne robienie notatek. Najlepiej mieć własny egzemplarz książki, co pozwoli Ci na podkreślanie ważnych cytatów czy pisanie po marginesach.

Gdy zaczniesz przerabiać lektury dla 1 klasy liceum, od razu wyrób sobie nawyk oznaczania powtarzających się motywów. Dzięki temu przed maturą nie będziesz musiał czytać całości od nowa, a Twoje odręcznie uzupełnione lektury szkolne dla liceum staną się najlepszym możliwym streszczeniem.

Kiedy zacząć powtórki i jak wykorzystać do tego listę lektur?

Twoim głównym drogowskazem powinna być oficjalna lista lektur obowiązkowych dla liceum – warto ją wydrukować i potraktować jako maturalny plan działania. Nie zostawiaj powtórek na ostatni moment, ponieważ same lektury w klasie 4 liceum i bieżąca nauka pochłoną większość Twojego czasu w ostatnim roczniku.

Najlepszą metodą utrwalania wiedzy jest systematyczny powrót do tego, co zawierała lista lektur do liceum w poprzednich latach nauki, na przykład poprzez regularne tworzenie map myśli dla każdego bohatera.

W jakiej kolejności nadrabiać zaległe lektury szkolne w liceum przed egzaminem?

Jeśli Twoja lista lektur w liceum wciąż ma sporo nieodznaczonych pozycji, na początek zabierz się za utwory poznawane w całości, czyli absolutne maturalne „pewniaki”. Z doświadczenia wiemy, że to właśnie lektury dla 3 klasy liceum sprawiają uczniom najwięcej trudności, bo są to opasłe, wielowątkowe dzieła naszpikowane symboliką. Kiedy bierzesz na warsztat lektury w klasie 3 liceum (jak choćby słynną „Lalkę”), śmiało wspieraj się sprawdzonymi opracowaniami i audiobookami, co bardzo ułatwi Ci zrozumienie skomplikowanego tła historycznego.

Gdzie szukać dodatkowych materiałów o pisarzach, epokach i motywach literackich?

Jeśli potrzebujesz wsparcia przed trudnym sprawdzianem lub po prostu szukasz czytelniczych inspiracji, koniecznie zajrzyj na bloga Świata Książki. Znajdziesz tam prawdziwą kopalnię darmowej wiedzy: ciekawostki o słynnych pisarzach, zestawienia wciągających książek, szczegółowe omówienia, w których na czynniki pierwsze rozkładane są lektury szkolne, a także dogłębne analizy najważniejszych motywów i epok. To miejsce dla każdego licealisty, w którym udowadniamy, że historia literatury potrafi być naprawdę fascynująca!

Uzupełnij lektury do liceum na stronie księgarni Świata Książki

Skompletowanie wszystkich niezbędnych tekstów do szkoły średniej nie musi być wyzwaniem ani dużym obciążeniem dla portfela. Na stronie internetowej księgarni Świat Książki bez problemu znajdziesz wszystkie omówione wyżej pozycje w atrakcyjnych cenach. Przygotowaliśmy dla Ciebie różnorodne formaty: tradycyjne książki papierowe (w tym wydania z pomocnym opracowaniem), e-booki oraz wygodne audiobooki, które świetnie sprawdzą się w drodze na lekcje. Zajrzyj do naszej oferty, wybierz egzemplarze idealnie dopasowane do Twoich potrzeb i przygotuj się do każdego sprawdzianu lub egzaminu maturalnego.